DeepL Write of LanguageTool: voor Nederlands valt één keuze direct af

Voor het corrigeren of herschrijven van Nederlandse teksten is LanguageTool de aangewezen keuze tussen deze twee diensten. De officiële talenlijst van DeepL Write noemt onder meer Engels, Duits, Frans en Spaans, maar geen Nederlands. Daarmee valt Write af als officieel ondersteunde schrijfassistent voor Nederlandstalige kopij.

LanguageTool biedt volgens zijn Nederlandse productinformatie wel controle op spelling, grammatica, interpunctie en stijl, plus een functie voor herschrijven. Voor teksten bestemd voor Nederland en Vlaanderen staat taalondersteuning daarom vóór een oordeel over de fraaiste toon. Daarna wordt de vraag concreter: wil je vooral fouten herstellen of vaak een andere formulering laten voorstellen?

Vertalen naar het Nederlands is iets anders dan Nederlands redigeren

De naam DeepL kan het onderscheid vertroebelen. Nederlands staat op de talenlijst van DeepL Translator, maar dat is het vertaalproduct. DeepL Write heeft een eigen lijst met talen voor het verbeteren van zelfgeschreven tekst. Dat de vertaler een Nederlandse versie van een Engelse alinea kan maken, betekent dus niet dat Write een oorspronkelijk Nederlandse alinea kan nakijken.

Dat verschil raakt de dagelijkse redactievraag. Een vertaling maak je wanneer de inhoud van taal verandert; bij correctie moeten taal en betekenis behouden blijven, terwijl fouten en zwakke formuleringen worden aangepakt. Wie een Nederlandse offerte, nieuwsbrief of klantmail heeft, zoekt meestal dat laatste. Een Nederlandstalige website of een veld waarin tekst kan worden geplakt, maakt een taal evenmin officieel ondersteund. Ook een begrijpelijke losse uitkomst bij Nederlandse invoer zou geen betrouwbare maatstaf zijn voor een hele publicatie.

Wat LanguageTool corrigeert, en wat het slechts voorstelt

Bij een echte taalfout is het doel beperkt: herstel bijvoorbeeld een verkeerd gespeld woord of een onjuiste werkwoordsvorm zonder de boodschap te veranderen. Interpunctie vraagt meer oordeel, omdat een komma soms verplicht is en soms alleen de leesbaarheid verbetert. Stijlsuggesties zijn weer een andere categorie. Een lange zin, herhaald woord of omslachtige formulering kan worden gemarkeerd terwijl de tekst grammaticaal al correct is.

Voor een Nederlandse redactieronde is dat onderscheid belangrijker dan het aantal gekleurde markeringen. Een corrector kan helpen om een tikfout of ongelukkige zinsbouw op te merken; de schrijver beslist of een voorgestelde stijlwijziging bij de tekst past. Een zakelijke mail kan bijvoorbeeld bewust afstandelijk zijn, terwijl een nieuwsbrief juist direct tot de lezer spreekt. De technisch vloeiendste suggestie hoeft in beide gevallen niet de beste te zijn.

Ook Nederlands voor Nederland en Vlaanderen vraagt aandacht voor woordkeuze, aanspreekvorm en huisstijl. Beide doelgroepen gebruiken standaard-Nederlands, maar een redactionele voorkeur voor ‘je’ of ‘u’ en voor bepaalde vertrouwde termen kan per organisatie verschillen. Officiële taalondersteuning maakt de correctiefunctie relevant; ze neemt de inhoudelijke beslissing over publiek en toon niet over. Vooral in juridische, medische of beleidsmatige tekst kan een kleine herformulering de strekking verschuiven.

Herschrijven heeft een ander doel dan een fout verbeteren

Als toon de hoofdvraag is, blijft LanguageTool voor een oorspronkelijk Nederlandse tekst de logische kandidaat. De Nederlandse herschrijffunctie van LanguageTool beschrijft onder meer formele, beknopte, vlotte en eenvoudige varianten; de gratis versie heeft een beperkt aantal herschrijvingen en Premium biedt onbeperkt herschrijven. Die functie verandert de formulering van een zin of alinea, terwijl correctie doorgaans dichter bij de oorspronkelijke woorden blijft.

Een voorstel om een verzoek formeler te maken kan nuttig zijn wanneer de geadresseerde een instelling is. Bij een bestaande klant kan dezelfde ingreep de relatie juist koeler laten klinken. Beknoptheid heeft een vergelijkbare prijs: een kortere zin kan een voorwaarde, voorbehoud of nuance laten verdwijnen. Daarom is de relevante vraag niet of het resultaat eleganter oogt, maar of betekenis, aanspreekvorm en vakspecifieke termen behouden blijven.

Voor iemand die alleen af en toe een zin aanscherpt, is de beperkte gratis herschrijffunctie een ander aanbod dan voor iemand die dagelijks veel tekstvarianten maakt. Een betaald pakket verandert echter niets aan de taalgrens van DeepL Write: meer functies of ruimere limieten maken Nederlands niet tot een officieel ondersteunde schrijftaal. Het abonnement is pas een zinvolle afweging nadat vaststaat dat de kernfunctie in de gevraagde taal bestaat.

Een vaste set Nederlandse problemen maakt de vergelijking eerlijk

Voor de eigen schrijfpraktijk helpt een vaste set passages meer dan een algemeen oordeel over welke assistent ‘beter schrijft’. Gebruik als denkmodel vier soorten tekst: een duidelijke spelfout, een grammaticale fout, een twijfelachtige komma en een zin die korter of formeler moet zonder informatie te verliezen. Dit zijn voorgestelde testgevallen, geen eigen metingen van de diensten. Ze scheiden de vraag of een taal wordt ondersteund van de vraag hoe goed een concrete suggestie uitvalt.

Neem als denkbeeldige grammaticale fout ‘de documenten is verzonden’. Een passende correctie verandert de werkwoordsvorm en laat onderwerp en betekenis ongemoeid. Bij een lange zin is de beoordeling anders: daar kan meer dan één goede formulering bestaan. De nuttige suggestie behoudt bijvoorbeeld een uitzondering of tijdsvoorwaarde die in de oorspronkelijke tekst essentieel is. Een soepelere zin die die informatie weglaat, is geen verbetering voor de lezer.

Voeg ook een passage toe waarin ‘u’ en ‘je’ door elkaar lopen, of waarin dezelfde term op verschillende manieren wordt geschreven. Dan komt consistentie in beeld, een vraag die een losse spellingcorrectie niet volledig beantwoordt. De redactionele keuze kan zijn om één aanspreekvorm aan te houden; welke dat is, hangt af van de afzender en het publiek. Zo ontstaat een vergelijking op basis van Nederlandse schrijfproblemen in plaats van een wedstrijd tussen fraaie Engelse voorbeeldzinnen.

Wat een gepubliceerde vergelijking wel laat zien

Een hands-onvergelijking van Golem uit mei 2024 beoordeelde DeepL Write en LanguageTool rechtstreeks en was op basis van steekproeven positief over Write. Dat is een oordeel over de onderzochte schrijftaken, geen bewijs dat Write Nederlandse invoer officieel ondersteunt. Bij zulke vergelijkingen telt de gebruikte taal mee: een gunstige herschrijving in het Duits kan niet zonder meer worden overgezet naar een Nederlandse webtekst.

Wie zowel Nederlands als andere talen schrijft, hoeft daarom niet één assistent voor al het werk te kiezen. DeepL Write kan voor teksten in zijn officieel vermelde talen worden overwogen; voor Nederlandse kopij biedt LanguageTool de bevestigde taalondersteuning. Binnen die keuze bepaalt het werk zelf of gerichte correctie volstaat of dat het herschrijven van toon en zinsbouw de doorslag geeft.

Lees ook:

• Grammarly of LanguageTool: Engels wint niet automatisch in het Nederlands
• DeepL of Google Translate: nuance wint niet in elke taal
• SQLite of PostgreSQL: één schrijver is vaak sneller, tot je opschaalt