Үндэсний хиймэл дагуулын төсөл: сонгон шалгаруулалтаас өмнө санал авна

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам 2026 оны 10 дугаар сарын 12-ны урилгаар үндэсний харилцаа холбооны хиймэл дагуулын төсөлд урьдчилсан санал авч эхэлж, сонирхсон байгууллагуудад 2026 оны 11 дүгээр сарын 10-ны дотор саналаа ирүүлэх хугацаа тогтоосон. Цуглуулах мэдээллийг төслийн шинэчилсэн техник, эдийн засгийн үндэслэл буюу ТЭЗҮ, цаашдын сонгон шалгаруулалтын шаардлагыг боловсруулахад ашиглана. Одоогийн ажиллагаа нь нийлүүлэгч сонгох тендер биш.

Урилга хиймэл дагуул, сансрын технологи, харилцаа холбооны чиглэлийн байгууллагуудад хамаарна. Тэд боломжит технологи, хэрэгжүүлэх нөхцөл, өртгийн талаар мэдээлэл өгөх бөгөөд санал ирүүлсэн нь дараагийн шалгаруулалтад оролцох эрх эсвэл гэрээ авах баталгаа болохгүй. Иймээс санал хүлээн авах хугацааг нийлүүлэгч тодруулах, хиймэл дагуул хөөргөх хугацаатай адилтгаж болохгүй.

Ямар шийдлийн талаар санал хүсэв

Яамны хавсаргасан хүсэлт зөвхөн сансрын төхөөрөмжийн үзүүлэлтээр хязгаарлагдахгүй. Хиймэл дагуулын төрөл, хүчин чадал, хамрах хүрээ, өргөтгөх боломжийн хамт газрын дамжуулах гарц, хиймэл дагуулыг удирдаж хянах байгууламж, сүлжээний удирдлагын төв, хэрэглэгчийн тоног төхөөрөмжийг багтаасан шийдэл сонирхож байна. Ингэснээр Монголд үйлчилгээ хүргэхэд хэрэгтэй сансрын болон газрын хэсгийг нэг систем болгон үнэлэх боломжтой.

Хүсэлтэд хөөргөх үйлчилгээ, тойрог замд оруулах ажил, даатгал, ашиглалт, засвар үйлчилгээний хувилбарыг мөн асуужээ. Техникийн дэмжлэг, мэргэжилтэн бэлтгэх болон технологи дамжуулах боломж нь төхөөрөмжийг ашиглалтад оруулсны дараах үйл ажиллагаатай холбоотой. Үйлдвэрлэл, газрын дэд бүтэц, хөөргөлт, туршилт, ашиглалтад оруулах ажлын ерөнхий хугацааг тусгахыг хүссэн ч эдгээр үе шатны тов хараахан батлагдаагүй.

Урьдчилсан техникийн маягтад Монголыг хамрах геостационар шийдэл, орбитын байрлал, эхний хүчин чадал, давтамжийн боломжит зурвасыг санал боловсруулах суурь болгон тэмдэглэсэн. Компаниуд эдгээрт нийцэх шийдэл, холбогдох олон улсын зохицуулалтад үзүүлэх дэмжлэгээ тайлбарлах боломжтой. Маягтын үзүүлэлт нь санал авах үеийн чиглэл бөгөөд шинэчилсэн ТЭЗҮ, сонгон шалгаруулалтын эцсийн нөхцөлийг орлохгүй.

Үнэ болон санхүүжилтийн мэдээлэл юунд хэрэгтэй вэ

Төсөлд хиймэл дагуулын үнэ ганцаараа нийт өртгийг илэрхийлэхгүй. Хүсэлтийн санхүүгийн хэсэгт хөөргөлт, даатгал, газрын байгууламж, сургалт, зөвлөх үйлчилгээ, ашиглалт ба засварын зардлыг тусад нь харуулахыг хүссэн. Ийнхүү зардлыг задалснаар өөр өөр саналд аль ажил багтаж, аль нь нэмэлт санхүүжилт шаардахыг ТЭЗҮ боловсруулахдаа ялгаж үзэх боломжтой.

Боломжит санхүүжилтийн хэлбэрт нийлүүлэгчийн санхүүжилт, экспортын санхүүжилт, зээл, лизингийн хувилбар багтсан. Эдгээрийг асууж байгаа нь тухайн хэлбэрийг сонгосон, эсвэл төсвийн дүн баталсан гэсэн үг биш. Энэ шатанд байгууллагуудаас урьдчилсан үнийн хүрээ, гол зардлын бүтцийг авахыг зорьж байгаа тул санал бүрийн тооцоог ижил бүрэлдэхүүнээр харьцуулах нь шинэчилсэн ТЭЗҮ-ийн чухал ажил болно.

Урьдчилсан санал, ТЭЗҮ, сонгон шалгаруулалт хэрхэн ялгаатай вэ

Одоогийн хүсэлт нь зах зээлд ямар шийдэл байгааг тогтоох мэдээлэл цуглуулах шат юм. Компани өөрийн туршлага, санал болгож буй систем, хэрэгжүүлэх ерөнхий хугацаа, үнийн хүрээг өгч болно. Яам эдгээр мэдээллийг төслийн хэрэгцээ, боломжит технологи, санхүүжилтийн нөхцөлийг тодруулахад ашиглах юм. Хүсэлтэд энэ ажиллагаа тендер, худалдан авах ажиллагааны шалгаруулалт, гэрээ байгуулах урилга биш гэж заасан.

Дараагийн ажил болох шинэчилсэн ТЭЗҮ нь холбооны хэрэгцээ, техникийн шийдэл, газрын дэд бүтэц, нийт зардал болон ашиглалтын нөхцөлийг нэгтгэн үнэлэх ёстой. Тухайлбал алслагдсан бүсийн өргөн зурвасын холболт, хил орчмын болон гамшгийн үеийн холбоо, төрийн болон арилжааны хэрэглээнд ямар хамрах хүрээ, найдвартай ажиллагаа шаардлагатайг шийдэлтэй нь холбож үзнэ. Ийм үнэлгээ хийгдсэний дараа л ирээдүйн худалдан авалтад тавих шаардлага тодорхой болно.

Сонгон шалгаруулалт бол тэдгээр шаардлагаар оролцогчдын саналыг үнэлж, нийлүүлэгч тодруулах тусдаа ажиллагаа. Одоогийн урилгад ирүүлсэн мэдээлэл шаардлага боловсруулахад хэрэг болж болох ч мэдээлэл өгсөн компани урьдчилан шалгарсан гэж үзэх үндэс болохгүй. Энэ ялгаа төсөл ямар шатанд байгааг ойлгоход чухал: одоо шийдлүүдийн талаар санал авч байгаа бөгөөд худалдан авах шийдвэр дараагийн шатанд хамаарна.

Давтамж ба газрын станцын асуудал яагаад хамт яригдана вэ

Хиймэл дагуулын шийдэл Монголд ажиллахын тулд тойрог зам, радио давтамж, газрын байгууламж болон хэрэглэгчийн төхөөрөмж хоорондоо нийцэх шаардлагатай. Яамны хүсэлт эдгээрийг тус тусад нь асууж байгаа нь зөвхөн сансарт байрлуулах төхөөрөмжийг бус, түүнээс үйлчилгээ дамжуулах бүх замыг тооцох хэрэгтэйг харуулна. Давтамж болон олон улсын зохицуулалтын дэмжлэгийг саналд тусгах нь техникийн боломжийг бодит ашиглалтын нөхцөлтэй холбох нэг хэсэг юм.

Монголд зэрэгцэн яригдаж буй өөр төрлийн хиймэл дагуулын үйлчилгээ ч газрын дэд бүтэц, зөвшөөрлийн асуудалтай тулгардаг. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны нам орбитын үйлчилгээний хэлэлцүүлэгт лиценз, давтамж, газрын станц, мэдээллийн хамгаалалт, үүрэн болон хиймэл дагуулын операторын хамтын ажиллагааг авч үзсэн. Тэр хэлэлцүүлэг нам орбитын болон гар утсанд шууд холбогдох үйлчилгээний тухай байсан тул үндэсний геостационар төслийн техникийн шаардлага, зөвшөөрлийн шийдвэрийг түүнээс шууд тогтоох боломжгүй.

Үндэсний төслийн шинэчилсэн ТЭЗҮ-д газрын дамжуулах гарц, удирдлагын байгууламж, давтамжийн зохицуулалт ямар шийдэлтэй уялдахыг тодорхойлох шаардлага хэвээр байна. Алслагдсан бүс болон онцгой нөхцөлд холбоо хүргэх зорилго нь санал болгосон хүчин чадлаас гадна газар дээрх ашиглалт, операторуудын оролцоо хэрхэн зохион байгуулагдахаас хамаарна. Санал авах хугацаа дууссаны дараа анхаарах дараагийн шийдвэр нь цуглуулсан хувилбаруудыг шинэчилсэн ТЭЗҮ болон сонгон шалгаруулалтын шаардлагад хэрхэн тусгах тухай байх юм.

Мөн уншаарай:

• Automation Anywhere Boost.ai-г авна: чатнаас шууд үйлдэл рүү
• Spotify-ийн poll-д санал ормогц засвар хаагдана: шинээр үүсгэнэ
• Paddle эсвэл Stripe: 5% шимтгэл татварын ажлыг хамт худалдаж авна