AI компаниуд өөрсдийгөө хянана: Цагаан ордны тохиролцоонд торгууль алга

2026 оны есдүгээр сарын 29-нд Цагаан ордонд Дональд Трамп болон зургаан AI компанийн төлөөлөгч сайн дурын тохиролцоонд гарын үсэг зурсан тухай AP-ийн сурвалжилга мэдээлж, уулзалтын дараа Трамп “I think I’m seeing tremendous self-policing” гэж хэлснийг дамжуулав. Гарын үсэг зурагсад нь Anthropic-ийн Дарио Амодей, Google-ийн Сундар Пичай, Meta-гийн Марк Зукерберг, OpenAI-ийн Грег Брокман, Nvidia-гийн Женсен Хуан, xAI-ийн Илон Маск юм. Компаниуд хяналтаа өөрсдөө хэрэгжүүлж, гаднын үнэлгээ хийлгэхээр амласан ч тохиролцоонд амлалтаа зөрчсөн тохиолдлын торгууль тусгаагүй.

АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Майк Жонсон албан мэдэгдэлдээ White House Accord on Super Intelligence баримт бичгийн амлалтуудыг “commitments that are voluntary on behalf of the industry” гэж тодорхойлсон. Тэрээр Конгресс салбарын хөгжлийг үргэлжлүүлэн хэлэлцэнэ гэсэн боловч энэ тохиролцоогоор компаниудад хуульчилсан шинэ үүрэг бий болсон гэж мэдэгдээгүй. Иймээс хэрэглэгчийн хувьд гол асуулт нь амласан шалгалтыг хэн хийж, үр дүн нь хэр харагдах вэ гэдэгт байна.

Компаниуд ямар хяналт амлав?

Тохиролцооны нийтлэгдсэн эхэд дэвшилтэт загвар хөгжүүлж, ашиглаж буй компани бүр хэрэгжүүлэх хяналт, аудитын дөрвөн үе шатыг нэрлэсэн. Эдгээр нь загварын ажиллагааг ажиглахаас эхлээд илэрсэн асуудлыг засуулах, шалгалтын дүнг удирдах зөвлөлийн түвшинд авч үзэх хүртэл үргэлжилнэ. Үндсэн хариуцлагыг компани тус бүр өөрийн технологидоо хүлээнэ гэж баримт бичигт тодорхойлжээ.

• Дотоод хяналт: Загварыг сургах болон ашиглах үед түүний чадвар, төлөвлөсөн зориулалттайгаа нийцэж буй эсэхийг ажиглана. Кибер аюулгүй байдал, биологи болон химийн эрсдэл, техникийн системд төлөвлөөгүй байдлаар нэвтрэх боломжийг онцлон дурдсан.
• Дотоод шалгах баг: Хяналт, ажиглалт, асуудал илрүүлэх арга хэмжээ ажиллаж байгаа эсэхийг нягтална. Илэрсэн доголдлыг засуулах нь энэ багийн үүрэгт багтана.
• Гаднын үнэлгээ: Хараат бус аудитор эсвэл үнэлэгчийг оролцуулж, компанийн хяналт болон илрүүлэх арга хэмжээ зориулалтын дагуу ажиллаж байгаа эсэхэд үнэлгээ хийлгэнэ.
• Удирдах зөвлөлийн хяналт: Удирдах зөвлөлийн хараат бус хороо дотоод баг болон гаднын үнэлэгчийн тайланг хүлээн авч, олдсон асуудлыг шийдвэрлүүлсэн эсэхийг хянана.

Гаднын үнэлэгчид өгсөн ажил нь бүх загварыг ерөнхийд нь «аюулгүй» гэж баталгаажуулах бус, тогтоосон хяналт бодитоор ажиллаж буй эсэхийг үнэлэх явдал юм. Ийм ялгаа чухал: тодорхой арга хэмжээ сайн хэрэгжсэн тухай дүгнэлт нь загварын боломжит бүх эрсдэлийг шалгасан гэсэн баталгаа болохгүй. Компани бүр өөрийн хяналтын арга хэмжээг тогтоох тул үнэлгээний хамрах хүрээ, илэрсэн доголдол, түүнийг зассан байдал нь дүгнэлтийг ойлгоход хэрэгтэй мэдээлэл болно.

Гаднын аудитын талаар олон нийт юу мэдэх вэ?

Баримт бичиг гаднын аудитор хараат бус байхыг заасан ч түүнийг сонгох, ажлын хөлсийг төлөх, ашиг сонирхлын зөрчлийг зохицуулах нийтлэг журам тогтоогоогүй. Үнэлэгч компанийн хяналтыг ямар мэдээлэлд тулгуурлан шалгах, дүгнэлтийнхээ аль хэсгийг нийтлэх тухай шаардлага ч байхгүй. Тиймээс гаднын хүн оролцоно гэсэн амлалтаас аудитын бүх үр дүн хэрэглэгчдэд нээлттэй болно гэж дүгнэх боломжгүй.

Тайлан хүлээн авах тодорхой тал нь компанийн удирдах зөвлөлийн хараат бус хороо юм. Тэр хороо асуудлыг засуулахад хяналт тавихаар заасан боловч ямар доголдол олдсон, засвар дууссан эсэхийг нийтэд тогтмол мэдээлэх хугацаа, хэлбэрийг тохиролцоо тогтоогоогүй. Энэ нь хяналт дотроо ажиллаж болох ч түүний хэрэгжилтийг компаниас гаднаас үнэлэхэд шаардлагатай нотолгоо заавал нийтлэгдэхгүй гэсэн үг.

Сайн дурын амлалт хуульчилсан хяналтаас юугаараа ялгаатай вэ?

Ялгаа нь шалгалт хийх санаанд бус, түүнийг заавал биелүүлэх эрх мэдэл болон зөрчлийн үр дагаварт оршино. Тохиролцоонд хэрэгжүүлэх нэгдсэн хугацаа, нийтэд тайлагнах шаардлага, амлалтаа зөрчсөн компанид ногдуулах торгууль эсвэл албадан хэрэгжүүлэх журам байхгүй. Баримт бичиг эдгээр хяналтын алхмыг цаашид хууль, журамд тусгаж болохыг дурдсан нь одоогоор тийм зохицуулалт батлагдсан гэсэн үг биш.

• Хэн шалгах вэ? Одоогийн амлалтаар компанийн дотоод баг, гаднын үнэлэгч, удирдах зөвлөлийн хороо хяналтад оролцоно. Хуульчилсан тогтолцоонд хяналтын байгууллага, түүний эрх хэмжээ, компаниас шаардах мэдээллийг холбогдох заалтаар тогтоож болно.
• Ямар нотолгоо нийтлэх вэ? Тохиролцоо тайланг удирдах зөвлөлийн хороонд хүргэхээр заасан ч нийтэд дэлгэх мэдээллийн доод хэмжээг заагаагүй. Хуульчилсан тайлагнал хэрэгжвэл нийтлэх мэдээлэл, давтамж, хэлбэр нь батлагдсан шаардлагаас хамаарна.
• Зөрчвөл юу болох вэ? Энэ баримт бичиг өөрөө торгууль, шийтгэл тогтоохгүй. Харин хуульчилсан үүргийг зөрчихөд авах арга хэмжээ нь тухайн хууль болон түүнийг хэрэгжүүлэх байгууллагын бүрэн эрхээр тодорхойлогдоно.

Гаднын үнэлгээ болон удирдах зөвлөлийн шалгалт компанид доголдол илрүүлж, засах боломж өгнө. Гэхдээ тохиролцоо өөрөө төрийн байгууллагад эдгээр амлалтыг албадан хэрэгжүүлэх шинэ эрх олгоогүй. Баримт бичигт торгууль байхгүй гэдэг нь компаниудын үйл ажиллагаанд хамаарах бусад хууль хүчингүй болсон гэсэн үг биш; зөвхөн энэ амлалтыг зөрчсөний төлөө авах тусгай арга хэмжээ энд заагаагүй гэсэн үг юм.

Хэрэглэгчийн хамгаалалтад ямар өөрчлөлт гарах вэ?

Оролцогч компаниуд загварын эрсдэлийг сургах болон ашиглах явцад ажиглаж, илэрсэн асуудлыг засах хяналтын дараалал хэрэгжүүлэхээ амласан. Энэ нь аюулгүй байдлын асуудлыг зөвхөн бүтээгдэхүүн гаргахын өмнөх шалгалтаар хязгаарлахгүй гэсэн утгатай. Гэхдээ тохиролцоо хэрэглэгчид зориулсан шинэ гомдлын суваг, нөхөн төлбөр авах эрх эсвэл аудитын дүгнэлтийг шаардах эрх тогтоогоогүй.

Компаниуд цаашид тогтмол уулзаж, системийн аюулгүй байдлын стандарт, сайн туршлага боловсруулахыг мөн тохиролцсон. Тэдгээр уулзалтын үр дүн, гаднын үнэлгээний хамрах хүрээ, зассан доголдлын тухай нийтлэх мэдээлэл нь амлалт хэрэглэгчид бодитоор ямар хамгаалалт өгч байгааг харуулах дараагийн баримт болно. Харин ийм мэдээллийг нийтлэх хугацаа тохиролцоонд байхгүй тул хэрэгжилтийн талаар одоохондоо компаниудын дараагийн ил тод мэдэгдлээс илүүг дүгнэх боломжгүй.

Мөн уншаарай:

• Монголд компани бүртгүүлэх нь: 15 хоногийн мэдэгдлийг бүү март
• Монголд YouTube wire payment бий, харин YPP жагсаалтад улс алга
• Miro эсвэл FigJam: цагаан самбарын үнэ биш, өрөөгөө сонго