Έπεσαν 3,7 εκατ. λογαριασμοί απάτης — πίσω τους βρέθηκαν 117 όμηροι

Στις 13 Οκτωβρίου 2026, η ανακοίνωση της Meta κατέγραψε την αφαίρεση περισσότερων από 3,7 εκατ. λογαριασμών, σελίδων και ομάδων από το Facebook και το Instagram στην πρώτη συντονισμένη επιχείρηση ειδικά κατά κέντρων απάτης στη Δυτική Αφρική· οι αρχές συνέλαβαν 28 υπόπτους και απελευθέρωσαν 117 θύματα εμπορίας ανθρώπων που κρατούνταν παρά τη θέλησή τους στην Γκάνα. Η ψηφιακή διακοπή συνοδεύτηκε από αστυνομική επέμβαση σε χώρο όπου άνθρωποι εξαναγκάζονταν να εργάζονται για εγκληματικά δίκτυα.

Η βρετανική National Crime Agency φιλοξένησε στο Λονδίνο τη συνεργασία υπηρεσιών και εταιρειών από τις 6 έως τις 9 Οκτωβρίου, πριν ανακοινωθούν τα αποτελέσματα στις 13 Οκτωβρίου 2026. Οι συλλήψεις έγιναν στην Γκάνα και τη Νιγηρία. Ήταν η πρώτη αντίστοιχη συντονισμένη δράση με επίκεντρο τη Δυτική Αφρική, παρότι η βρετανική υπηρεσία την κατατάσσει ως τέταρτη πρωτοβουλία αυτού του τύπου συνολικά. Οι συμμετέχοντες αντάλλαξαν στοιχεία για λογαριασμούς, ύποπτα κέντρα και διαδρομές χρημάτων, συνδέοντας τις αφαιρέσεις από τις πλατφόρμες με έρευνες εναντίον φυσικών προσώπων.

Οι εγκλωβισμένοι στην Γκάνα και οι οικονομικά εξαπατημένοι

Οι άνθρωποι που απελευθερώθηκαν ήταν θύματα εξαναγκασμού μέσα στο κύκλωμα, όχι οι αποδέκτες των απατηλών μηνυμάτων του. Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης καταγράφει στο Σασάαμπι, κοντά στην Άκρα, 19 συλλήψεις, κατάσχεση 303 ηλεκτρονικών συσκευών και 117 θύματα εμπορίας ανθρώπων που περίμεναν επαναπατρισμό στη Νιγηρία· ξεχωριστά εντοπίστηκαν 89 θύματα οικονομικής απάτης με εκτιμώμενες απώλειες 8,3 εκατ. δολαρίων. Οι ομάδες αυτές αποτυπώνουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας δραστηριότητας: την καταναγκαστική εργασία στο κέντρο και την απώλεια χρημάτων από τους ανθρώπους που εξαπατήθηκαν.

Οι διασωθέντες είχαν μεταφερθεί σε συγκρότημα κατοικιών και υποχρεώνονταν να συμμετέχουν σε διαδικτυακές απάτες, ενώ οι αρχές ερευνούν τους ανθρώπους που τους κρατούσαν. Η εικόνα ενός λογαριασμού που προσεγγίζει κάποιον με ελκυστική πρόταση αποκρύπτει αυτή την αλυσίδα: στρατολόγηση, περιορισμό της ελευθερίας, κατασκευή ψεύτικων ταυτοτήτων και είσπραξη χρημάτων. Η διαγραφή της ψηφιακής παρουσίας εμποδίζει συγκεκριμένα σημεία επαφής με πιθανά θύματα, αλλά για να σταματήσει ο εξαναγκασμός χρειάστηκε επέμβαση στον ίδιο τον χώρο.

Οι συλλήψεις αφορούν υπόπτους και η δικαστική ευθύνη τους θα κριθεί σε επόμενη διαδικασία. Η ανακοίνωση των αρχών περιέγραφε τον επαναπατρισμό των διασωθέντων ως εκκρεμότητα. Η εξέλιξη αυτών των δύο διαδικασιών έχει ιδιαίτερο βάρος, επειδή οι άνθρωποι που βρέθηκαν μέσα στο κέντρο χρειάζονται προστασία ως θύματα εμπορίας ανθρώπων, ακόμη κι όταν εξαναγκάστηκαν να εκτελούν πράξεις που εξυπηρετούσαν την απάτη.

Οι απάτες που τροφοδοτούσαν τα κέντρα

Η επιχείρηση ανέδειξε διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης, από ψεύτικες επενδύσεις και θέσεις εργασίας έως ερωτικές σχέσεις και πλαστοπροσωπία αρχών. Στο ρεπορτάζ του Axios, ο αξιωματούχος του FBI Μάθιου Φλόιντ περιέγραψε τον στόχο των αρχών με τη φράση «We intend to dismantle the criminal enterprises behind them». Αυτό εξηγεί γιατί η δράση στράφηκε συγχρόνως προς τα προφίλ που έβλεπε το κοινό, τους ανθρώπους που οργάνωναν τις απάτες και τις εγκαταστάσεις από όπου λειτουργούσαν.

Στις επενδυτικές απάτες, μια διαδικτυακή γνωριμία μπορούσε να παρουσιαστεί ως προσωπική σχέση ή επαγγελματική επαφή. Αφού χτιζόταν εμπιστοσύνη, ακολουθούσε η παραπομπή σε ψεύτικη επένδυση, συχνά με επίκληση κρυπτονομισμάτων. Οι ερωτικές απάτες χρησιμοποιούσαν την ίδια σχέση εμπιστοσύνης για να ζητήσουν χρήματα χωρίς απαραίτητα να μεσολαβεί επενδυτικό πρόσχημα. Το θύμα μπορούσε να πιστεύει ότι βοηθά ένα πρόσωπο που γνώρισε ή ότι τοποθετεί χρήματα σε μια ευκαιρία, ενώ η ταυτότητα και η υπόσχεση είχαν κατασκευαστεί από το κύκλωμα.

Σε άλλες περιπτώσεις η αφορμή ήταν μια ανύπαρκτη θέση ή διαδικτυακή εργασία, με απαίτηση προκαταβολής ή μεταφοράς χρημάτων πριν υπάρξει πραγματική αμοιβή. Άλλοι δράστες εμφανίζονταν ως αστυνομικοί, κρατικοί υπάλληλοι ή στρατιωτικοί: άλλοτε ασκούσαν πίεση με την απειλή μιας δήθεν «ψηφιακής σύλληψης», άλλοτε εκμεταλλεύονταν το κύρος της στολής για να αποσπάσουν εμπιστοσύνη. Καταγράφηκαν ακόμη πωλήσεις χωρίς παράδοση προϊόντος και υποσχέσεις ανάκτησης χρημάτων από προηγούμενη απάτη έναντι νέας προκαταβολής. Τα διαφορετικά αυτά προσχήματα επέτρεπαν στα δίκτυα να προσεγγίζουν ανθρώπους με διαφορετικές προσδοκίες και φόβους.

Για αναγνώστες στην Ελλάδα και την Κύπρο, η συνάφεια βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας αυτών των προσεγγίσεων. Τα κέντρα λειτουργούσαν στη Δυτική Αφρική, όμως χρησιμοποιούσαν κοινωνικά δίκτυα και επικοινωνία από απόσταση για να αναζητούν ανθρώπους πέρα από τα σύνορα. Πολλοί λογαριασμοί εμφανίζονταν ως πρόσωπα από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου κατευθυνόταν μεγάλο μέρος της δραστηριότητας. Ο τόπος του κέντρου και η ταυτότητα που έβλεπε ο παραλήπτης ενός μηνύματος μπορούσαν επομένως να μην έχουν καμία πραγματική σχέση.

Τι διέκοψαν οι αφαιρέσεις και τι ακολουθεί

Η αφαίρεση λογαριασμών στέρησε από τα δίκτυα υπάρχοντα κανάλια προσέγγισης, ενώ η οικονομική έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Το CyberScoop αναφέρει ότι εντοπίστηκαν τουλάχιστον 11 εκατ. δολάρια σε κεφάλαια που ενδέχεται να μπορούν να δεσμευθούν, χωρίς να έχει διευκρινιστεί πόσα έχουν πράγματι παγώσει, και ότι διαβιβάστηκαν στοιχεία για περισσότερα από 30 ύποπτα κέντρα απάτης. Ο εντοπισμός ενός ποσού και η διαβίβαση μιας πληροφορίας δίνουν κατεύθυνση στις επόμενες έρευνες· δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με κατάσχεση ή αστυνομική επέμβαση σε κάθε χώρο.

Η μεγάλη κλίμακα των ψηφιακών αφαιρέσεων χρειάζεται ακριβή ερμηνεία. Στο σύνολο μετρώνται λογαριασμοί, σελίδες και ομάδες, όχι ισάριθμοι δράστες, θύματα ή μεμονωμένες απάτες. Ένα δίκτυο μπορεί να χρησιμοποιεί πολλαπλές ψηφιακές παρουσίες και να μεταφέρει μια συνομιλία από την αρχική πλατφόρμα σε άλλο κανάλι. Το αποτέλεσμα δείχνει πόσα σημεία πρόσβασης αφαιρέθηκαν στη συγκεκριμένη επιχείρηση, ενώ οι συλλήψεις, οι κατασχεμένες συσκευές και τα στοιχεία για τις χρηματικές ροές αφορούν άλλα στάδια της ίδιας έρευνας.

Η πιθανότητα νέων προσεγγίσεων παραμένει για όποιον δέχεται μηνύματα με επενδυτική πρόταση, προσφορά εργασίας ή επίκληση αστυνομικής αρχής. Η υπόθεση θα αποδώσει πληρέστερη εικόνα όταν προχωρήσουν οι διώξεις, ολοκληρωθεί η επιστροφή των διασωθέντων και ξεκαθαρίσει ποιο μέρος των εντοπισμένων κεφαλαίων δεσμεύθηκε. Οι αφαιρέσεις έπληξαν συγκεκριμένες ψηφιακές παρουσίες· οι μέθοδοι εξαπάτησης μπορούν να εμφανιστούν ξανά με νέες ταυτότητες και νέα κανάλια.

Διαβάστε επίσης:

• Η διαγραφή του My Activity αφήνει πίσω το ιστορικό του Chrome
• Ψηφιακή εκπαίδευση στην Ευρώπη: η αξιολόγηση μένει πίσω
• Η ΤΝ μπήκε στο 47% των ελληνικών επιχειρήσεων — οι δεξιότητες έμειναν πίσω