Chăm sóc sức khỏe sẽ dẫn đầu việc làm mới, bất chấp làn sóng AI
Ngày 27/8/2026, Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố dự báo việc làm 2025–2035, theo đó nền kinh tế Mỹ có thể tăng thêm 5,9 triệu việc làm, từ 170,3 triệu lên 176,2 triệu. Thông cáo của BLS xác định chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội tư nhân là khu vực tạo nhiều việc làm mới nhất, trong khi AI vừa mở rộng nhu cầu kỹ thuật vừa làm giảm một số công việc dễ tự động hóa.
Trong các nghề cụ thể, trợ lý chăm sóc sức khỏe tại nhà và chăm sóc cá nhân dẫn đầu về số vị trí tăng thêm, với 847.300 việc làm trong mười năm; còn điều dưỡng thực hành nâng cao dẫn đầu về tốc độ tăng. Phân tích của Axios ngày 28/8 cũng cho thấy nhu cầu chăm sóc do dân số già vẫn áp đảo về quy mô, bất chấp tác động ngày càng lớn của AI lên thị trường lao động.
Chăm sóc dẫn đầu nhờ nhu cầu dân số, không phải cơn sốt công nghệ
Chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội tư nhân được dự báo tăng 9,5%, tạo hơn 2,2 triệu việc làm và chiếm khoảng 37% tổng số việc làm mới của Mỹ đến năm 2035. Ở cấp nhóm nghề, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe dự kiến tăng 13,3%, còn chuyên môn và kỹ thuật y tế tăng 8%; hai nhóm cộng lại đóng góp gần một phần ba số việc làm mới.
Động lực chính là dân số già và tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính như bệnh tim, ung thư và tiểu đường. Tuổi thọ cao hơn làm tăng nhu cầu chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng, quản lý bệnh và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày — những hoạt động vẫn cần tương tác trực tiếp, phán đoán theo hoàn cảnh và trách nhiệm đối với người bệnh.
Sự khác biệt giữa tốc độ tăng và số việc làm tăng thêm đặc biệt quan trọng. Bảng nghề tăng nhanh của BLS xếp điều dưỡng thực hành nâng cao đứng đầu với mức tăng 41%, nhưng nghề trợ lý chăm sóc sức khỏe tại nhà và chăm sóc cá nhân chỉ tăng 18,1% vẫn tạo thêm nhiều vị trí nhất vì có nền việc làm lớn hơn nhiều.
Nhu cầu cũng không giới hạn ở một nghề. Trợ lý vật lý trị liệu, kỹ thuật viên tâm thần, trợ lý hoạt động trị liệu và kỹ thuật viên y khoa nhãn khoa đều thuộc nhóm tăng nhanh. Trong các ngành chi tiết, dịch vụ cho người cao tuổi và người khuyết tật được dự báo tạo thêm 625.400 việc làm, phản ánh xu hướng chuyển một phần hoạt động chăm sóc sang nhà ở và cộng đồng.
AI tạo việc ở khoa học, dữ liệu và hạ tầng
AI không chỉ thay thế lao động. Nhu cầu xây dựng hệ thống, nghiên cứu, phát triển và tư vấn liên quan đến AI được dự báo giúp dịch vụ chuyên môn, khoa học và kỹ thuật tăng 8,6%, tương đương 926.700 việc làm mới — mức tăng tuyệt đối lớn thứ hai trong các khu vực kinh tế chính.
Ở cấp nghề, nhà khoa học dữ liệu được dự báo tăng 34,6%, còn nhà khoa học nghiên cứu máy tính và thông tin tăng 21,8%. Ngành cung cấp hạ tầng điện toán, xử lý dữ liệu, lưu trữ web và dịch vụ liên quan có thể tăng 25,1%, thêm 120.400 việc làm khi doanh nghiệp đầu tư vào năng lực tính toán và trung tâm dữ liệu.
Nhu cầu điện cho hạ tầng AI còn lan sang năng lượng. Bản tổng hợp của CNBC-e ngày 28/8 xác nhận y tế, dữ liệu và năng lượng tái tạo cùng xuất hiện trong nhóm tăng nhanh; tuy nhiên, lắp đặt điện mặt trời và kỹ thuật viên tuabin gió cộng lại được BLS dự báo tạo chưa đến 15.000 vị trí. Tỷ lệ tăng cao vì thế không đồng nghĩa với một thị trường tuyển dụng lớn.
Bức tranh này giải thích vì sao làn sóng AI không làm mất vị trí dẫn đầu của chăm sóc sức khỏe. Việc phát triển AI tập trung nhu cầu vào các năng lực chuyên môn và hạ tầng tương đối hẹp, còn già hóa dân số tạo nhu cầu rộng, liên tục và phân tán trên nhiều tầng công việc chăm sóc.
Tự động hóa gây sức ép lớn nhất lên hỗ trợ hành chính
Phía suy giảm tập trung rõ nhất ở nhóm hỗ trợ văn phòng và hành chính. BLS dự báo nhóm này mất 752.100 việc làm, tương đương giảm 4% trong giai đoạn 2025–2035 — mức giảm tuyệt đối lớn nhất trong 22 nhóm nghề chính — khi phần mềm tự động hóa và công cụ AI được đưa vào các quy trình lặp lại.
Công việc bán hàng và liên quan được dự báo giảm 1,4% do thương mại điện tử và AI tham gia sâu hơn vào quy trình bán hàng. Nghề sản xuất có thể giảm 0,4% khi máy móc và quy trình tự động tiếp tục giảm nhu cầu lao động. Với nghệ thuật, thiết kế, giải trí, thể thao và truyền thông, BLS thận trọng hơn: AI tạo sinh có thể hạn chế nhu cầu ở một số công việc, chứ không đồng nghĩa toàn bộ nhóm nghề sẽ biến mất.
Cần phân biệt dự báo việc làm với mức độ một nghề tiếp xúc với công nghệ. Trong bộ dữ liệu bổ sung, BLS cảnh báo mức phơi nhiễm AI không phải là xác suất mất việc, dự báo tiền lương, năng suất hay khả năng một nghề sẽ được tự động hóa. Một nghề có nhiều nhiệm vụ phù hợp với AI vẫn có thể tăng nếu công nghệ mở rộng sản lượng hoặc tạo thêm nhu cầu cho con người.
Dữ liệu Mỹ gợi ý gì cho lao động Việt Nam
Các con số trên không phải dự báo tuyển dụng cho Việt Nam. Quy mô dân số, tốc độ già hóa, hệ thống y tế, thu nhập và cơ cấu doanh nghiệp khác nhau nên không thể chuyển trực tiếp tỷ lệ hay số việc làm của Mỹ sang thị trường trong nước. Giá trị tham chiếu nằm ở ba động lực: nhu cầu chăm sóc do dân số và bệnh tật, nhu cầu kỹ thuật do hạ tầng AI, và sức ép lên nhiệm vụ có thể chuẩn hóa.
- Công việc chăm sóc: năng lực chuyên môn cần đi cùng giao tiếp với người bệnh, phối hợp nhóm, chăm sóc người cao tuổi, quản lý bệnh mạn tính và sử dụng hồ sơ số.
- Công việc hưởng lợi từ AI: nền tảng dữ liệu, toán học, an toàn thông tin và vận hành hệ thống có giá trị hơn khi kết hợp với kiến thức của một lĩnh vực ứng dụng cụ thể.
- Công việc hành chính chịu sức ép: phần giá trị khó tự động hóa nằm ở kiểm tra chất lượng, xử lý ngoại lệ, điều phối quy trình và giao tiếp với khách hàng hoặc bộ phận chuyên môn.
BLS nhấn mạnh dự báo dài hạn luôn có độ bất định và nên được đọc theo hướng thay đổi cùng quy mô tương đối, không phải như cam kết tuyển dụng chính xác. Trạng thái hiện tại của câu chuyện là rõ ràng: trong kịch bản cơ sở 2025–2035, chăm sóc sức khỏe dẫn đầu về số việc làm mới, AI mở rộng một số nghề kỹ thuật nhưng đồng thời thu hẹp mạnh hỗ trợ hành chính; phân tích chuyên sâu hơn dự kiến được BLS công bố trong Monthly Labor Review vào cuối năm 2026.
Đọc thêm:
Đăng ký bản tin
Nhận tin Web3, AI và tiền mã hóa mới nhất ngay trong hộp thư.