Bốn nhà máy phía Nam số hóa sản xuất, hiệu quả cần đo tiếp

Ngày 21/10/2026, Samsung Việt Nam và Sở Công Thương TP.HCM tổng kết dự án nhà máy thông minh cho bốn doanh nghiệp phía Nam tại trụ sở Sở; Phó giám đốc Sở Hà Văn Út mô tả hướng chuyển đổi là “quản trị dựa trên dữ liệu thực chứng”. Các đơn vị tham gia là Công ty TNHH Cơ khí Nhựa Việt Úc, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Thái, Công ty TNHH Cơ khí Chính xác SMC Phú Mỹ và Công ty Cổ phần Tập đoàn Cơ khí Công nghệ cao SIBA.

Dự án đã đưa việc số hóa vào lập lịch, theo dõi thiết bị, quản lý chất lượng và vật tư, nhưng mỗi doanh nghiệp ở một giai đoạn triển khai khác nhau. Trong tường thuật của Việt Nam News, Phó tổng giám đốc SIBA Lê Hoàng Trung cho biết doanh nghiệp đã bắt đầu số hóa dữ liệu thiết kế bằng PDM, theo dõi điện năng và trực quan hóa thông tin sản xuất. Các công bố về đợt tư vấn chưa đưa ra bộ số liệu trước và sau triển khai để lượng hóa mức thay đổi năng suất của từng doanh nghiệp.

Từng doanh nghiệp đưa dữ liệu vào công đoạn nào?

Máy ép phun của Cát Thái gắn với việc theo dõi vận hành và truy xuất vật tư bằng mã QR.

Điểm chung của dự án là nối thông tin tại hiện trường với hoạt động quản lý; điểm khác nhau nằm ở công đoạn được ưu tiên và mức độ hoàn thiện hệ thống. Vì vậy, việc một phần mềm có tên trong kế hoạch phát triển chưa đồng nghĩa với việc nó đã vận hành ổn định trên toàn nhà máy. Những hạng mục và khoảng trống đo lường của từng đơn vị có thể đối chiếu như sau:

Việt Úc: Doanh nghiệp đang phát triển PLM để quản lý vòng đời sản phẩm, APS để lập lịch, MES để điều hành sản xuất và WMS để quản lý kho. Phạm vi dự kiến kết nối phát triển sản phẩm, mua hàng, sản xuất, chất lượng và kho vận; mã QR cùng vị trí vật tư trong kho cũng được đưa vào quá trình ứng dụng. Kết quả được mô tả là các luồng thông tin đang hình thành, chưa phải mức cải thiện đã lượng hóa. Những số đo còn thiếu gồm thời gian lập lịch, độ chính xác tồn kho và sản lượng trên cùng phạm vi sản xuất.
Cát Thái: Trọng tâm là MES thí điểm liên kết với ERP, cùng IoT trên máy ép phun để theo dõi trạng thái vận hành theo thời gian thực. Việc đối chiếu kế hoạch với kết quả sản xuất, lưu lịch sử chất lượng theo lô và quản lý nhập, xuất vật tư bằng mã QR tạo điều kiện truy xuất tại hiện trường. Chưa có tỷ lệ dừng máy, lỗi theo lô hoặc thời gian xử lý đơn hàng trước và sau thí điểm để xác định mức cải thiện.
SMC Phú Mỹ: Các phân hệ MES đang được thiết kế, phát triển; dữ liệu từ bộ điều khiển PLC của máy dập được khai thác để giám sát thiết bị. Doanh nghiệp cũng xây dựng bảng theo dõi chất lượng, quản lý lỗi và nguyên nhân lỗi, kết hợp mã QR với vị trí vật tư trong kho. Việc bố trí lại kho hướng tới giảm quãng di chuyển vật liệu và sử dụng không gian tốt hơn, song chưa có số đo công khai về thời gian dừng máy, phế phẩm hoặc hiệu quả bố trí kho.
SIBA: Với nhà máy mới, trọng tâm tư vấn là chuẩn hóa quy trình và phát triển PDM để quản lý dữ liệu bản vẽ, tài liệu kỹ thuật. Doanh nghiệp từng bước số hóa vận hành thiết bị và tăng cường quản lý chất lượng; việc theo dõi điện năng đã bắt đầu, còn quản lý năng lượng, tối ưu vận chuyển vật liệu và tự động hóa kho được nêu trong định hướng tiếp theo. Chưa có số liệu công khai về thời gian xử lý thay đổi thiết kế, mức tiêu thụ điện trên đơn vị sản phẩm hoặc tỷ lệ lỗi.

Dữ liệu vận hành cho biết điều gì về năng suất?

Máy dập tại SMC Phú Mỹ là nguồn dữ liệu PLC phục vụ giám sát thiết bị.

MES thí điểm ở Cát Thái có thể ghi lại chênh lệch giữa kế hoạch và kết quả theo từng lô, trong khi dữ liệu IoT cho biết máy ép phun hoạt động hoặc dừng vào lúc nào. Hai loại thông tin giúp nhận diện nơi phát sinh chậm trễ, nhưng mức tăng năng suất chỉ rõ khi đối chiếu sản lượng với thời gian máy chạy, loại sản phẩm và điều kiện vận hành tương đương. Một đợt thí điểm thuận lợi trên một nhóm máy cũng chưa thể đại diện cho cả nhà máy.

Ở SMC Phú Mỹ, tín hiệu PLC của máy dập là đầu vào cho giám sát thiết bị; bảng theo dõi lỗi bổ sung bối cảnh về chất lượng. Muốn biết việc giám sát có giảm tổn thất hay không, cần theo dõi thời gian dừng có kế hoạch và ngoài kế hoạch, số sản phẩm lỗi cùng nguyên nhân tương ứng qua các giai đoạn. Với kho vật tư, mã QR giúp xác định đường đi của vật liệu, còn lợi ích về tồn kho cần được đo bằng chênh lệch kiểm kê, thời gian tìm vật tư và lượng hàng lưu kho.

Trường hợp Việt Úc đặt thêm bài toán nối dữ liệu giữa phát triển sản phẩm, lập lịch, sản xuất và kho. Nếu các bộ phận dùng cùng mã sản phẩm và cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có cơ sở giảm việc nhập lại thông tin hoặc xử lý kế hoạch sai phiên bản; mức giảm thực tế vẫn cần được đo. Tại SIBA, PDM có thể giúp quản lý phiên bản bản vẽ, còn dữ liệu điện năng chỉ cho phép đánh giá tiết kiệm khi gắn với sản lượng và phạm vi thiết bị được theo dõi.

Sau tư vấn, chỉ số nào cần được công bố?

Theo tổng kết của Sở Công Thương TP.HCM, ông Hà Văn Út đề nghị doanh nghiệp đo các chỉ số tăng trưởng và năng suất cụ thể; từ năm 2022, chương trình đã tư vấn 96 doanh nghiệp, đào tạo hơn 240 chuyên gia và chuẩn bị mở rộng trong năm 2027. Yêu cầu đo lường này đưa kết quả của đợt hỗ trợ trở lại nơi có thể kiểm chứng: dữ liệu sản xuất hằng ngày tại từng nhà máy.

Trước khi đầu tư theo mô hình tương tự, doanh nghiệp có thể đặt câu hỏi gắn với chính công đoạn cần số hóa:

MES sẽ được dùng trên những máy, ca và loại sản phẩm nào; mốc sản lượng, thời gian dừng và tỷ lệ lỗi trước triển khai đã được ghi nhận chưa?
PLM hoặc PDM sẽ quản lý phiên bản thiết kế ra sao, và thời gian xử lý một thay đổi kỹ thuật được tính từ bước nào đến bước nào?
WMS và mã QR có giúp giảm chênh lệch kiểm kê, thời gian tìm vật tư hay hàng tồn lâu ngày trong cùng phạm vi kho không?
Chi phí triển khai và duy trì gồm những khoản nào, và phần cải thiện đo được có đủ để tính thời gian thu hồi đầu tư không?

Việc mở rộng chương trình sẽ cho thấy thêm doanh nghiệp nào được hỗ trợ. Với các đơn vị vừa hoàn tất tư vấn, dữ liệu cần chờ là chuỗi đo lường đủ nhất quán về sản lượng, chất lượng, thiết bị và tồn kho để xác định những hệ thống đang triển khai đã thay đổi hiệu quả vận hành đến đâu.

Đọc thêm: