Meta'nın Petal kablosu 1 petabite çıkacak; hizmet için 2029 beklenecek

Meta, 21 Eylül 2026 tarihli Petal duyurusunda, ABD ile Fransa arasında yaklaşık 7.000 kilometre uzanacak denizaltı kablosu için saniyede 1 petabit kapasite hedeflediğini ve hattın 2029'da hizmete girmesini beklediğini açıkladı. Petal bugün çalışan bir bağlantı değil; açıklanan kapasite de tamamlanmış bir hattın ölçülmüş trafik sonucu değil.

Computer Weekly'nin Petal haberi, projenin NEC ve Sumitomo Electric ile geliştirildiğini, Orange'ın Fransa'nın Atlantik kıyısındaki karaya çıkış planında yer aldığını aktarıyor. Böylece bağlantının ülkeleri ve başlıca ortakları belli; kesin kıyı noktaları, açılış günü ve işletmeye alındığında ne kadar kapasitenin kullanılacağı ise henüz açıklanmış değil.

Petal ABD ile Fransa arasında nereden geçecek?

Açıklanan güzergâh, ABD ile Fransa arasında Atlantik Okyanusu'nu aşan bir bağlantı. Fransa tarafında Orange ile Atlantik kıyısına çıkış ve Avrupa'daki kara ağına bağlantı planlanıyor. Bu, hattın Avrupa'ya hangi yönden ulaşacağını gösteriyor; kıyıda kullanılacak tesisin adını ya da okyanus tabanındaki ayrıntılı rotayı vermiyor.

Petal'ı haritada gösterirken ABD ve Fransa arasındaki geçişi şematik bir çizgiyle anlatmak bu nedenle daha doğru. Çizginin geçtiği her nokta, kablonun döşeneceği kesin koordinat olarak okunamaz. Açıklamalarda ABD'deki karaya çıkış yeri ile Fransa kıyısındaki kesin yerleşim belirtilmediği için bir şehir veya liman adı eklemek, mevcut bilgiden fazla kesinlik taşır.

Güzergâh Türkiye'ye doğrudan bir karaya çıkış öngörmüyor. Avrupa kara ağına planlanan bağlantı, kıtalar arasındaki taşıma kapasitesi bakımından önemli olabilir; ancak bundan Türkiye'deki bir aboneliğin hızının veya gecikme süresinin nasıl değişeceği çıkarılamaz. Böyle bir sonuç, hattın işletmeye alınmasına ve trafiğin kara ağlarında nasıl yönlendirileceğine bağlı olur.

İki çekirdekli fiber petabit hedefine nasıl katkı verecek?

Sumitomo Electric'in ortak proje açıklaması, iki optik iletim yolu taşıyan fiberlerle 48 çekirdek çiftinin kullanılacağını, Meta'nın sistemi finanse edip işleteceğini, NEC'in tasarım ve inşadan, Sumitomo Electric'in ise fiber tedarikinden sorumlu olacağını bildiriyor. Açıklama, bir petabitin bin terabite eşit olduğunu ve Petal'ın bu kapasite sınıfına ulaşmasının hedeflendiğini de belirtiyor.

Geleneksel tek çekirdekli fiberde ışık için bir iletim yolu bulunur. Petal'ın iki çekirdekli fiberinde aynı cam telin içinde ayrı optik yollar yer alır. Böylece sistem, fiziksel kablo veya fiber sayısını aynı oranda artırmadan daha fazla veri taşıma yolu elde etmeyi amaçlar. Açıklanan çekirdek çifti sayısı, okyanus tabanına birbirinden bağımsız o kadar kablo döşeneceği anlamına gelmez.

Bu tasarımın güçlüğü, uzun mesafede ışık sinyalinin zayıflamasını ve çekirdekler arasındaki etkileşimi sınırlamaktır. Tekrarlayıcılar sinyali yol boyunca güçlendirirken iki çekirdekli yapı ile güçlendirme düzeni birlikte çalışmak zorundadır. Dolayısıyla petabit hedefi yalnızca fiberin bir özelliğine dayanmaz: fiber, tekrarlayıcılar ve kıyıdaki bağlantılar tamamlandığında ortaya çıkması beklenen sistem kapasitesini anlatır.

Bir petabit günlük internet kullanımı için ne demek?

Petabit, tek bir kişinin bağlantı hızı değil, kablo sisteminin toplam kapasite hedefidir. Terabit ile petabit arasındaki fark bin kattır; hedeflenen değer, denizaltındaki iletim yollarının birlikte taşıyabileceği veri miktarına ilişkindir. Ev internetinin hızı, belirli bir uygulamanın performansı veya iki şehir arasındaki gecikme süresi bu sayıdan doğrudan hesaplanamaz.

Ölçeği görmek için varsayımsal bir görüntü akışının saniyede 10 megabit kullandığını düşünelim. Saniyede bir petabit, yalnızca aritmetik olarak aynı anda 100 milyon böyle akışa karşılık gelir. Bu hesap Petal'da gerçekten taşınacak video sayısını veya kullanıcı sayısını tahmin etmez. Sıkıştırma biçimi, ağ protokollerinin ek yükü, ayrılan yedek kapasite ve trafiğin gün içindeki dağılımı gerçek kullanımda sonucu değiştirir.

Tasarım kapasitesi ile hizmete açıldığında fiilen kullanılan kapasite de ayrı ölçülerdir. Bir kablo yüksek bir taşıma sınırı için kurulabilir; trafiğin ne kadarının bu kabloya yönlendirileceği ise bağlı ağlara ve işletme kararlarına göre şekillenir. Petal için başlangıçtaki doluluk oranı, müşterilere ayrılacak kapasite veya gerçek trafik ölçümü açıklanmadı. Bu yüzden duyurudaki petabit değeri bugünkü kullanım istatistiği gibi sunulamaz.

Duyuru ile hizmet tarihi arasındaki süre neyi kapsıyor?

Duyuru yılı ile hedeflenen hizmet yılı arasında takvim bakımından üç yıllık bir aralık var. Bu süre bir gecikme duyurusu değil; henüz kurulacak bir denizaltı sisteminin planlanan takvimi. Fiberin ve tekrarlayıcıların üretimi, kablonun döşenmesi, kıyı bağlantılarının tamamlanması ve sistemin işletmeye alınması gerekiyor. Bu aşamalar bitmeden Petal üzerinden ticari trafik taşındığı söylenemez.

Ortakların görevleri de açılış tarihiyle karıştırılmamalı. Meta'nın finansman ve işletme rolü, NEC'in sistem inşası, Sumitomo Electric'in fiberi ve Orange'ın Fransa kıyısındaki çalışması projenin nasıl kurulacağını açıklıyor. Bunlar, kesin devreye alma gününün belirlendiği veya ilan edilen toplam kapasitenin hizmetin ilk gününde bütünüyle kullanıma açılacağı anlamına gelmiyor.

Şu anda Petal'ın ABD ile Fransa'yı bağlaması, petabit sınıfı kapasite hedeflemesi ve hizmete giriş için 2029'un öngörülmesi biliniyor. Kesin kıyı noktaları, döşeme ve testlerin takvimi ile ilk işletme kapasitesi açıklanırsa planın hangi aşamaya geldiği daha net görülebilecek. O zamana kadar Petal, hizmet veren bir hat değil, ortakları ve teknik yaklaşımı duyurulmuş bir altyapı projesi.

Ayrıca okuyun:

• Mistral 3 milyar avro topladı; Avrupa’nın AI iddiası altyapıya bağlandı
• Roman uzaya çıktı: İlk görüntüler için 2027 başı beklenecek
• Meta’nın 18 milyar dolarlık uzlaşması genç hesaplarını sınırlıyor