#İşbirliği tek başına yetmeyebilir: Türkiye’de reklam etiketi kontrolü

Türkiye’de ücret, ücretsiz ya da indirimli ürün veya hizmet, davet veya başka bir menfaat karşılığında içerik yayımlıyorsanız yalnızca #İşbirliği etiketine güvenmeyin. İçerikte “Reklam” veya “Tanıtım” ifadelerinden biriyle birlikte reklam verenin kimliği ya da mevzuatta belirtilen marka açıklamalarından biri bulunmalı; bildirim ilk karşılaşma anında açık ve ayırt edilebilir olmalıdır.

Bu kontrol yalnızca para ödenen kampanyalar için geçerli değildir. Ticaret Bakanlığının düzenleme açıklaması, kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinliğe katılım yoluyla menfaat sağlanan paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibaresini zorunlu tutuyor. Dolayısıyla ticari ilişkinin varlığını, kullanılacak ifadeyi ve bildirimin ekrandaki yerini ayrı ayrı denetlemek gerekiyor.

Önce ticari ilişkinin kapsamını belirleyin

İlk soru yalnızca “Ücret aldım mı?” olmamalı. Ücretsiz veya indirimli mal ve hizmet sağlanması, reklam verenin düzenlediği etkinliğe katılım karşılığında menfaat elde edilmesi ve markanın malına, hizmetine ya da kendisine yönlendirme yapılması Yönetmelikte sayılan durumlardır. Markanın çekiliş, yarışma veya kampanyasını tanıtan içerikler de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Her içerik için şu kısa karar ağacını uygulayın:

1. Ücret, ücretsiz veya indirimli ürün ya da hizmet veya etkinlik bağlantılı başka bir menfaat aldınız mı? Evetse içeriği reklam olarak açıklayın.
2. Paylaşım reklam verene, onun malına veya hizmetine yönlendiriyor mu? Evetse ticari niteliği açıkça belirtin.
3. Markaya ait çekiliş, yarışma veya kampanyayı mı tanıtıyorsunuz? Evetse bildirimi kampanya anlatımından önce görünür kılın.
4. İçerik başka bir gönderiye, hikâyeye veya formata taşınacak mı? Her paylaşımda bildirimi yeniden ekleyin.

Menfaat bulunmayan bağımsız bir editoryal değerlendirme ile marka ilişkisi kapsamında hazırlanan tanıtım aynı şey değildir. Ancak ürünün hediye edilmesi veya hizmetin indirimli sağlanması gibi bir fayda varsa yalnızca görüşlerin size ait olduğunu söylemek ticari bağlantıyı açıklamaz.

Açıklamayı iki parçalı kurun

Temel formül “Reklam” veya “Tanıtım” + reklam verenin kimliği şeklindedir. Yönetmeliğin 23/A maddesi, bu ibarelerden birinin yanı sıra reklam verenin adı veya ticaret unvanını ya da “@[reklam veren] tarafından sağlandı”, “Ürünleri bana gönderdiği için @[reklam verene] teşekkürler” ve “@[reklam verene] teşekkürler” açıklamalarından birini zorunlu kılıyor.

Gerçek ilişkiye göre uyarlanabilecek kopyalanabilir örnekler şunlardır:

• Ücretli çalışma: “Reklam — @Marka ile ücretli çalışma.”
• Ücretsiz ürün: “Reklam — Ürünleri bana gönderdiği için @Marka’ya teşekkürler.”
• İndirimli ürün veya hizmet: “Tanıtım — @Marka tarafından indirimli olarak sağlandı.”
• Etkinlik menfaati: “Reklam — Bu katılım @Marka tarafından sağlandı.”

Bunlar koşullu örneklerdir; “ücretli”, “ücretsiz” veya “indirimli” nitelemesini ilişkinin gerçeğine göre seçin. Platformun “ücretli ortaklık” aracı ek şeffaflık sağlayabilir, fakat içerikte bulunması gereken açıklamanın yerine geçtiğini varsaymayın. #İşbirliği, #Hediye veya belirsiz bir teşekkür ifadesi de tek başına Yönetmelikteki iki parçalı yapıyı karşılamaz.

Her formatta doğru yere yerleştirin

Akış gönderisinde açıklamayı metnin ilk görünen bölümüne, ürün anlatımından ve diğer etiketlerden önce yerleştirin. Okurun “devamını oku” seçeneğine dokunması, ekranı kaydırması veya çok sayıdaki konu etiketi arasında bildirimi araması gerekmemelidir.

Video ve Reels içeriğinde reklam niteliği izleyicinin içerikle ilk karşılaştığı anda anlaşılmalıdır. Açıklamayı başlangıçta okunabilir biçimde göstermek ve gönderi metninin ilk bölümüne koymak bu görünürlüğü koruyan bir uygulamadır. Reklam bölümü videonun ilerleyen kısmında başlıyorsa geçiş anında bildirimi yeniden göstermek, ticari bölümün sınırını belirginleştirir.

Hikâyede reklam içeren her kare ayrı bir paylaşım olarak kontrol edilmelidir. formatlara göre etiketleme özeti, bildirimin her reklam karesinde okunabilir olması ve bağlantı ya da kullanıcı adı çıkartmasının altında kalmaması gerektiğini vurguluyor. Bir gönderiyi hikâyede yeniden paylaşırken de özgün içerikteki küçük açıklamaya güvenmek yerine hikâye karesine yeni bildirim ekleyin.

Yalnızca sesli podcast veya sesli yayında bildirim hem yayının başında hem de reklamdan hemen önce seslendirilmelidir. Yönetmelikteki yapıya uygun temel kalıp “Bu yayın [Marka] hakkında reklam içerir” biçimindedir. Bölümde farklı reklam verenler varsa her reklam geçişini ilgili adla eşleştirin.

Metin kadar görünürlüğü de denetleyin

Doğru ifadeyi kullanmak, ifade fark edilmiyorsa yeterli değildir. Bildirim arka plandan ayırt edilmeli, kolay okunmalı, başka bir yazı veya simgeyle örtüşmemeli ve kullanıcıdan ek işlem istemeden reklam niteliğini anlatmalıdır.

• Bildirim ilk ekranda mı, yoksa metin kısaltıldıktan sonra mı kalıyor?
• Diğer hesap ve konu etiketlerinden önce mi geliyor?
• Yazı ile arka plan arasında okunabilir bir ayrım var mı?
• Profil adı, altyazı, oynatıcı düğmesi veya çıkartma bildirimi kapatıyor mu?
• Serideki her reklam paylaşımı ve başka formata aktarılan içerik ayrıca etiketli mi?

Kontrolü yalnızca tasarım dosyasında yapmayın; içeriğin yayımlanacağı mobil önizlemeyi de açın. Platform arayüzü metni kısaltabileceği veya görsel öğeleri örtebileceği için açıklamanın varlığını ve görünürlüğünü iki ayrı onay maddesi sayın.

Yayımlamadan önce son kontrol

1. Ücret, ürün, hizmet, indirim, etkinlik veya başka bir menfaat bulunup bulunmadığını belirleyin.
2. “Reklam” ya da “Tanıtım” ifadesini ekleyin.
3. Reklam verenin adını, ticaret unvanını veya mevzuattaki uygun marka açıklamasını yazın.
4. Bildirimi ilk ekranda ve diğer etiketlerden önce görünür tutun.
5. Her hikâye karesini, yeniden paylaşımı ve farklı içerik formatını ayrı kontrol edin.
6. Yalnızca sesli yayında bildirimi yayın başında ve reklamdan önce seslendirin.

Bu denetim reklam ilişkisinin açıklanmasına odaklanır. Sağlık, finans, çocuklara yönelik içerikler veya reklamı ayrıca sınırlanan ürünler için sektörel kurallar da değerlendirilmelidir. Temel ölçüt, takipçinin markayla olan ticari bağı tahmin etmek zorunda kalmadan reklam niteliğini ve reklam vereni ilk karşılaşmada anlayabilmesidir.