Google: 200 araştırmacıya AI erişimi ve 3 milyon dolar kredi

Google DeepMind ve Google Cloud, 14 Ekim 2026 tarihli duyuruda RAISE kapsamında en fazla 200 Avrupalı bilim araştırmacısına ileri düzey modellere doğrudan erişim ve toplam 3 milyon dolarlık hesaplama kredisi sağlama taahhüdü açıkladı; erişim listesinde AlphaFold 3, WeatherNext, AlphaGenome, AlphaEvolve ve AlphaEarth Foundations yer alıyor. Bu, seçilecek araştırmacılara yönelik bir vaat: erişimin başladığı, başvuruların açıldığı veya kredinin kişilere dağıtıldığı açıklanmış değil.

Seçilecek ekipler açısından taahhüt iki parçalı: bilimsel modellere ulaşma olanağı ve bunlarla çalışırken kullanılabilecek hesaplama desteği. Açıklanan grup sınırı, bireysel hakların ya da başvuru takviminin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Türkiye'deki kurumların katılımı da dahil olmak üzere erişimin hangi koşullarla verileceği henüz belli değil.

Hangi modellere erişim vaat ediliyor?

Taahhüt, bilimsel araştırma için sunulan farklı model ailelerini kapsıyor. Duyuruda adı geçen araçlar, moleküler yapılarla ilgili çalışmalardan hava olaylarına uzanan araştırma sorularına temas ediyor. Aşırı hava olaylarını öngörmek ve moleküler yapıları haritalamak, erişimin amaçlanan kullanımına verilen somut örnekler. Bunlar desteklenmesi amaçlanan işler; hangi laboratuvarın hangi araca, hangi teknik yöntemle erişeceği ayrıca belirtilmiyor.

Doğrudan model erişimi ile hesaplama kredisinin birlikte anılması önemli. Bir ekibin uygun modele erişmesi, büyük veri kümeleriyle çalışırken gereken işlem kapasitesine otomatik olarak sahip olduğu anlamına gelmez. Kredi bu ikinci ihtiyaca karşılık gelebilir: araştırmanın yürütüldüğü bulut ortamındaki kullanımı finanse etmek üzere ayrılmış bir kapasite olarak okunmalı. Bulut kredisi veya token biçimindeki destek, hizmet kullanımına bağlı bir kaynak sağlıyor.

Açıklamalar her araca aynı kapsamda erişim verileceğini söylemiyor. Veri yükleme sınırları, kullanım kotası, araştırma sonuçlarının paylaşım şartları veya kredinin geçerlilik süresi gibi ayrıntılar açıklanmadığından, bir projenin ihtiyaç duyduğu toplam kapasiteyi bu duyurudan hesaplamak mümkün değil. Özellikle uzun süreli ya da birden fazla model kullanan çalışmalar için destek havuzunun projeye düşen payı, erişim hakkının kendisi kadar belirleyici olabilir.

Google'ın katkısı RAISE yapısına nasıl bağlanıyor?

Avrupa Komisyonu'nun RAISE AI in Science Enablers girişimi 15 Ekim 2026'da Dublin'de başlatıldı; burada Google'ın katkısı 3 milyon dolarlık Google Cloud kredisi veya tokenı ile bilimsel modellere doğrudan erişim olarak tanımlanıyor. Girişim, şirketlerin ve hayırsever kuruluşların araştırmacılara ayni katkı sunması için kuruldu. Bu çerçevede Google'ın vaadi, Avrupa Birliği'nin kamu araştırma bütçesine eklenen ayrı bir özel sektör desteği olarak duruyor.

RAISE, Avrupa'da yapay zekâyla çalışan araştırmacılar için hesaplama gücünü, veriyi, yeteneği ve araştırma finansmanını bir araya getirmeyi amaçlayan sanal araştırma enstitüsü olarak tasarlandı. Avrupa Komisyonu'nun RAISE program bilgileri, Horizon Europe pilotunda 2025 çalışma programına 33 milyon avro, 2026–2027 programına 107 milyon avro ayrıldığını ve halen bilimde yapay zekâ için tematik mükemmeliyet ağları ile tarım ve çevre kirliliği alanındaki tematik ağlara yönelik iki açık çağrı bulunduğunu belirtiyor. Bu bütçeler Google'ın kredi havuzunun büyüklüğü veya araştırmacılara dağıtılacak tutar olarak okunmamalı.

RAISE'in sanal enstitü olarak kurulması, mevcut laboratuvarları tek bir fiziksel merkeze taşımaktan çok araştırma ağlarını ve kaynakları birbirine bağlama fikrine dayanıyor. Programın bilimde yapay zekâ ve yapay zekâ için bilim çalışmalarını birlikte ele alması da bunun parçası: bazı ekipler modelleri kendi alanlarındaki sorulara uygular, bazıları ise modellerin bilimsel yeteneklerini geliştirmeye çalışır. Google'ın katkısı bu geniş çerçevede belirli araçlar ile hesaplama kapasitesi sağlamaya odaklanıyor.

Bu girişimde özel kuruluşların katkıları, kamu bütçesinden ayrı tutuluyor. Katkıların model, yazılım, veri, eğitim veya işlem kapasitesi gibi farklı biçimleri var. Her kuruluşun taahhüdü kendi koşullarıyla somutlaşacak. Bu nedenle aynı RAISE adı altında görünen destekler, araştırmacının eline geçen kaynak ve erişim biçimi bakımından birbirinden ayrılıyor.

Bulut kredisi ile araştırma fonu arasındaki fark

Kredi tutarı, seçilen araştırmacılar için hesaplama kullanımına ayrılmış toplam bir havuz. Kişi başına eşit pay, doğrudan banka transferi veya laboratuvarın tüm masraflarını karşılayan bir hibe vaat edilmiyor. Kredi kullanılabildiği hizmetlerle sınırlı olacağından, araştırma ekibinin personel, saha çalışması ya da veri toplama giderlerini bununla karşılayabileceği sonucuna varılamaz. Havuzun dağıtım yöntemi bilinmeden araştırmacı başına ortalama tutar hesaplamak da yanıltıcı olur.

RAISE kapsamında yayımlanan açık çağrılar ise Horizon Europe araştırma finansmanı kanalı içinde yer alıyor. Böyle bir çağrıda başvuru sahibi, proje kapsamı ve değerlendirme ölçütleri çağrı koşullarına göre ele alınır. Google'ın model erişimi taahhüdü içinse aynı başvuru yolunun kullanılacağı söylenmiş değil.

Bu ayrım, ortak bir proje düşünen üniversiteler açısından somut sonuç doğuruyor. RAISE üzerinden bir araştırma fonuna hak kazanmak, Google modelleri için otomatik kullanım yetkisi sağlamaz; Google'ın seçtiği gruba girmek de kamu fonu kazanıldığı anlamına gelmez. Kurumların planlama yapabilmesi için hangi desteğin hangi gideri kapsadığını ayrı görmesi gerekiyor.

Türkiye'deki ekipler için belirleyici soru, “Avrupalı bilim araştırmacısı” tanımının nasıl uygulanacağı. Vatandaşlık mı, çalışılan kurumun konumu mu, yoksa Avrupa'daki bir ortak projeye katılım mı esas alınacak, açıklanmadı. Başvuru kanalı, seçim ölçütleri, ülke kapsamı ve kredinin kişiye mi kuruma mı tanımlanacağı yayımlandığında Türkiye'deki üniversitelerin bu özel katkıdan yararlanıp yararlanamayacağı anlaşılacak. RAISE'in mevcut kamu çağrılarının uygunluk şartları, Google'ın seçimi için kendiliğinden geçerli sayılmıyor.

Ayrıca okuyun: