Pitong bagong TUPAD pathway: 90 araw ang tulay mula ayuda tungo sa trabaho

Sa paglulunsad ng pitong bagong TUPAD pathway sa Lapu-Lapu City, Cebu noong Oktubre 14, 2026, pinangunahan ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. ang pagpapakilala ng mga daan patungo sa kasanayan, trabaho at kabuhayan: may hanggang 90 araw na tulong-sahod ang Sagip-Trabaho at hanggang 90 araw na superbisadong karanasan sa trabaho ang KaHANAP; tungkol sa pagpapanatili ng trabaho, sinabi ni Labor Secretary Francis Tolentino, “Walang dahilan para magsara o mag-layoff.” Magkaiba ang benepisyaryo at layunin ng dalawang suportang ito: ang una ay para sa kuwalipikadong negosyo at mga empleyado nito, habang ang ikalawa ay para sa manggagawang naghahanap ng pagkakataong makapasok sa trabaho.

Kasabay ng National PESO Congress, ipinakilala ang SkillPass, Tropa Negosyo Trabaho, Sagip-Trabaho, KaHANAP, Match Fund LGU, Tulong-Aral at Trabahong-Dagat. Para sa grupong nais magtayo ng maliit na negosyo, ang Tropa Negosyo Trabaho ay may panimulang puhunan na ₱50,000–₱500,000 para sa hindi bababa sa limang benepisyaryo. Ang pagkakaibang ito sa suportang inaalok ang susi sa pagpili ng pathway: may nakatuon sa patunay ng kasanayan, may nagbibigay ng karanasan sa employer, at may umaalalay sa umiiral o itatayong kabuhayan.

SkillPass at KaHANAP: mula rekord ng trabaho tungo sa pagkakataong ma-hire

Para sa benepisyaryong nakapagtrabaho na sa TUPAD, layunin ng SkillPass na gawing kapaki-pakinabang sa susunod na aplikasyon ang naitalang karanasan at kasanayan. Maaari itong maging batayan sa pagpasok sa karagdagang pagsasanay, paghahanap ng trabaho o pagbuo ng kabuhayan. Kung kuwalipikado, maaari ring sumailalim ang benepisyaryo sa pagtatasa at sertipikasyong pinangangasiwaan ng Technical Education and Skills Development Authority o TESDA. Magkaibang hakbang ang pagtatala ng nagawang trabaho at ang pagkamit ng sertipikasyon; kailangan pa rin ang naaangkop na pagtatasa para sa huli.

Ang KaHANAP ay para sa benepisyaryo ng TUPAD o iba pang kuwalipikadong manggagawa na handa nang magpakita ng kakayahan sa isang micro, small o medium enterprise. Sa halip na sertipiko ang agarang bunga, nagbibigay ito ng superbisadong karanasan sa aktuwal na lugar ng trabaho. Nakikita ng negosyo kung tugma ang kakayahan ng kalahok sa kailangan nitong gawain, at nagkakaroon ang kalahok ng karanasang maaari niyang dalhin sa susunod na pag-aaplay. Posibleng humantong iyon sa regular na trabaho, ngunit nakasalalay ang pagkuha sa pangangailangan at pasya ng employer.

Sagip-Trabaho at Tropa Negosyo Trabaho: panatilihin ang trabaho o magtayo ng kabuhayan

Sa Sagip-Trabaho, ang kuwalipikadong negosyo ang tatanggap ng pansamantalang tulong sa pasahod upang mapanatili ang mga empleyado habang umaangkop sa ipinag-uutos na pagtaas ng sahod. Ibig sabihin, may ibang daan ang manggagawang may trabaho na ngunit nanganganib mawalan nito kaysa sa aplikanteng papasok pa lamang sa isang employer. Hindi rin ito permanenteng subsidiya: kailangang makapagpatuloy ang negosyo kapag natapos ang yugto ng suporta. Mahalaga sa manggagawa kung kasama ang kaniyang employer sa programa, dahil hindi ito indibidwal na bayad na maaaring hingin nang hiwalay sa negosyo.

Sa Tropa Negosyo Trabaho, na tinatawag ding Puhunan Ko, sama-samang negosyo ang inaasahang kalalabasan. Kasama sa iniaalok ang pagsasanay sa negosyo, paggabay at tulong sa pag-abot sa merkado, bukod sa puhunan. Mas angkop ito sa magkakagrupong benepisyaryong may kasanayan o gawaing maaari nilang gawing produkto o serbisyo. Kailangan nilang pagpasiyahan kung paano pamamahalaan ang negosyo at hahatiin ang gawain; ibang pananagutan iyon kaysa sa pagtanggap ng pansamantalang trabaho o sahod mula sa isang employer.

Match Fund LGU at Trabahong-Dagat: nakatali sa pangangailangan ng komunidad

Sa Match Fund LGU, pinagsasama ang ambag ng Department of Labor and Employment at ng lokal na pamahalaan upang mapalawak ang pansamantalang trabahong tumutugon sa pangangailangan ng lugar. Maaaring salapi o ibang mapagkukunan ang ambag ng LGU, at binibigyang-priyoridad ang mga munisipalidad na mas limitado ang sariling kita. Kabilang sa maaaring suportahan ang pagpapahusay ng serbisyong pampubliko at pangangalaga sa kapaligiran. Para sa manggagawa, nakadepende ang pagkakataon sa proyekto at pakikilahok ng kaniyang LGU, kaya mahalagang malaman sa lokal na Public Employment Service Office o PESO kung may inilulunsad na gawain sa komunidad.

Mas tiyak ang saklaw ng Trabahong-Dagat: mga mangingisda, kabataang nakatira sa baybayin at iba pang kuwalipikadong manggagawang umaasa sa yamang-dagat. Pinagdurugtong nito ang pansamantalang trabaho, pagsasanay, kagamitan at suporta sa maliit na negosyo, lalo na kapag sarado ang panahon ng pangingisda. Maaaring mapunta ang gawain sa serbisyong may kaugnayan sa pangingisda, produksiyon sa palaisdaan o pagbuo ng kabuhayan sa baybayin. Sa paglulunsad sa Cebu, nakausap ni Marcos ang mga benepisyaryong mangingisdang tumanggap ng tulong sa kabuhayan, kabilang ang mga bangkang pangisda at fish pen. Ipinapakita ng ganitong suporta kung bakit iba ang kailangan ng pamilyang umaasa sa pangingisda sa kailangan ng aplikanteng naghahanap ng puwesto sa isang negosyo.

Tulong-Aral: trabaho para sa mentor, dagdag na pagkatuto para sa bata

Ang Tulong-Aral ay para sa kuwalipikadong nagtapos ng kursong edukasyon, bagong nakapasa sa pagsusulit sa pagtuturo at iba pang academic mentor. Sa kaayusan ng Tulong-Aral, hanggang limang mag-aaral sa Baitang 1–3 ang gagabayan ng bawat mentor, at may 10-araw na paghahanda bago ang superbisadong pagtuturo. Nakatuon ang dagdag na pagkatuto sa pagbasa, pagsulat at matematika; kabilang din sa layunin ang mga batayang kasanayan sa pera na angkop sa edad ng bata.

Magkatuwang ang DOLE at Department of Education o DepEd sa pagpapatupad. DepEd ang tutukoy sa mga batang nangangailangan ng tulong, habang ang mga mentor ay lalahok sa ilalim ng TUPAD at susunod sa mga tuntunin para sa proteksiyon ng bata. Karagdagang paggabay ang papel nila sa paaralan, kaya ang magiging iskedyul ay kailangang umayon sa klase at kalagayan ng lugar. Para sa interesadong mentor, mahalagang alamin sa lokal na tanggapan kung paano pipiliin ang mga kalahok at saan sila itatalaga.

Kung saan magsisimula ang benepisyaryo

Ang lokal na PESO o tanggapan ng DOLE ang makapagbibigay ng impormasyon tungkol sa pathway na aktuwal na ipinapatupad sa isang lugar at sa mga hinihinging kuwalipikasyon. May tiyak ding katuwang ang ilang programa: TESDA para sa pagtatasa at sertipikasyong maaaring kaugnay ng SkillPass, DepEd para sa mga mag-aaral na tutulungan sa Tulong-Aral, at LGU para sa mga proyektong may lokal na ambag. Sa negosyo at pangingisda, nakasalalay ang mapapasukang suporta sa kalagayan ng employer, grupo o komunidad. Ang susunod na mahalagang sukatan ng pagpapalawak ng TUPAD ay kung ilan sa mga kalahok ang makakakuha ng sertipikasyon, regular na trabaho o kabuhayang nagpapatuloy matapos ang pansamantalang tulong.

Basahin din:

• Nawalan ng trabaho? May 30 araw para ayusin ang SSS claim
• Posibleng EMB data breach: hindi pa kumpirmado kung tunay ang nakuhang records
• OneSEC: isang araw ang target, pero limitado ang kuwalipikadong kumpanya