AI mund të zhvendosë 11 milionë punëtorë—jo domosdoshmërisht t’i papunësojë

Më 29 shtator 2026, McKinsey Global Institute publikoi një skenar sipas të cilit rreth 11 milionë punëtorë në SHBA, afërsisht 7% e të punësuarve aktualë, mund të kenë nevojë të kalojnë në profesione të tjera deri më 2035; në varësi të ritmit të automatizimit, vlerësimi shkon nga gjashtë në 16 milionë. Bëhet fjalë për kalime të mundshme nga profesione ku kërkesa mund të bjerë, jo për një parashikim se të gjithë këta njerëz do të mbeten pa punë. Modeli përfshin AI, teknologji të tjera automatizimi dhe ndryshime më të gjera ekonomike.

Po më 29 shtator 2026, Axios raportoi se kalimet mes grupeve të profesioneve mund të arrijnë rreth 770 mijë në vit, kundrejt një mesatareje historike prej rreth 215 mijë; bashkautorja Anna Kortis e përshkroi ritmin me fjalët “But this will happen faster and at a bigger scale than in the past.” Për punëtorin, pasoja varet nga detyrat që ndryshojnë në profesionin e tij dhe nga mundësia për të hyrë në një rol tjetër. Një vend i ri pune mund të kërkojë aftësi, kualifikime ose vendndodhje që nuk përputhen me ato të punëtorit që duhet të lëvizë.

Çfarë mat kalimi në një profesion tjetër

Automatizimi mund të pakësojë kohën e nevojshme për disa detyra pa zhdukur profesionin ku ato kryhen. Nëse kërkesa për shërbimin rritet ndërkohë, punëdhënësi mund të ketë ende nevojë për njerëz në atë profesion, por puna e përditshme e tyre të ndryshojë. Një punonjës mund të marrë përgjegjësi të reja ose të përdorë mjete të reja pa ndërruar emërtimin e profesionit.

Kalimi mes profesioneve bëhet çështje tjetër kur kërkesa shtesë brenda profesionit nuk mjafton për të përthithur punën që automatizohet. Kjo është arsyeja pse skenari dallon ndryshimin e detyrave nga nevoja për të gjetur një profesion të ri. Edhe në rastin e dytë, rezultati individual nuk është i paracaktuar: një punëtor mund të kalojë drejtpërdrejt në një rol tjetër, ndërsa një tjetër mund të përballet me një periudhë pa punë.

Koha ka rëndësi po aq sa numri i vendeve të punës. Nëse detyrat automatizohen përpara se të hapen role të përshtatshme, punëtorët mund të humbasin të ardhura gjatë kalimit, edhe nëse kërkesa për punë rritet më vonë. Po ashtu, një vend vakant në një qytet ose sektor tjetër nuk e zgjidh menjëherë rënien e kërkesës për një punëtor që nuk mund të zhvendoset ose të plotësojë kushtet e hyrjes.

Profesionet në rënie dhe ato në rritje

Në skenarin e kalimeve, presioni përqendrohet te mbështetja administrative, shitja me pakicë, transporti dhe logjistika. Mes profesioneve të prekura përmenden shërbimi ndaj klientit, shitja në dyqan, asistenca në zyrë, arka dhe puna në magazinë. Këto janë profesione ku disa punëtorë mund të kenë nevojë të lëvizin; përfshirja në këtë grup nuk do të thotë se çdo vend pune i tij do të mbyllet.

Një matje e veçantë nga Byroja amerikane e Statistikave të Punës parashikon për periudhën 2025–2035 rënie të punësimit në mbështetjen administrative prej 4% dhe në shitje prej 1,4%, ndërsa parashikon rritje prej 13,3% në mbështetjen shëndetësore, 5,1% në ndërtim dhe 4,3% në transport e lëvizjen e materialeve. Këto janë ndryshime neto të punësimit sipas grupeve profesionale, ndërsa skenari i kalimeve ndjek edhe lëvizjet e punëtorëve brenda dhe mes tyre. Prandaj rritja neto e një grupi të gjerë mund të bashkëjetojë me rënien e kërkesës për një profesion të caktuar brenda tij.

Rritja në kujdesin shëndetësor lidhet edhe me plakjen e popullsisë dhe nevojën për shërbime; ndërtimi varet edhe nga investimet. Nuk ka arsye që çdo vend i ri në këto fusha t’i atribuohet AI. Për dikë që largohet nga shitja ose administrata, pyetja është nëse roli në rritje është realisht i arritshëm me përvojën, kualifikimet dhe pagën e tij.

Aftësitë që mund të kalojnë bashkë me punëtorin

Afërsia mes aftësive të dy profesioneve e bën kalimin më të lehtë, por nuk e garanton atë. Planifikimi, koordinimi dhe komunikimi me klientët mund të vlejnë përtej një vendi të caktuar pune. Një rol i ri mund të kërkojë megjithatë drejtimin e njerëzve, njohuri teknike ose një certifikim që punëtori ende nuk e ka.

• Nga asistenca administrative drejt menaxhimit të projekteve: planifikimi i takimeve dhe koordinimi i punës krijojnë një bazë të dobishme. Drejtimi i projektit kërkon edhe menaxhim të palëve të përfshira, përgjegjësi për rezultatet dhe, sipas punëdhënësit, arsim ose certifikim shtesë.
• Nga larja e enëve drejt kujdesit në shtëpi: disa aftësi praktike, si higjiena dhe puna fizike, mund të shërbejnë në mjedisin e ri. Kujdesi për një person kërkon trajnim për ndihmën ndaj pacientit dhe mund të kërkojë kualifikim formal.

Këto janë rrugë të mundshme, jo oferta pune për këdo që mban profesionin fillestar. Ato tregojnë pse zgjedhja e një kursi nuk fillon me emrin e teknologjisë, por me kërkesat e rolit ku synohet të hyhet. Trajnimi ka peshë kur mbyll një mungesë konkrete aftësish ose kualifikimi dhe kur ekziston kërkesë për atë rol.

Lëvizja brenda së njëjtës kompani mund ta lehtësojë kalimin kur punëdhënësi njeh aftësitë ekzistuese të punonjësit dhe ka role që po zgjerohen. Ajo mund të marrë formën e detyrave të reja, të trajnimit gjatë punës ose të një funksioni tjetër. Megjithatë, edhe një kalim i brendshëm varet nga vendet e hapura, kushtet e kualifikimit dhe mundësia për të ruajtur të ardhurat gjatë ndryshimit.

Kufiri i skenarit për Shqipërinë dhe Kosovën

Projeksioni është ndërtuar për tregun amerikan të punës. Struktura e profesioneve, pagat, kërkesa për shërbime dhe kushtet e licencimit ndryshojnë në Shqipëri dhe Kosovë, ndaj shifra amerikane nuk mund të kthehet në një parashikim vendas. Edhe një profesion me të njëjtin emër mund të përfshijë detyra të ndryshme ose të ofrojë rrugë të tjera kalimi nga një treg në tjetrin.

Për një punëtor që po mendon rikualifikimin, dallimi vendimtar është mes një aftësie që mund të përdoret diku tjetër dhe një vendi pune ku ajo pranohet. Duhet të jenë të qarta detyrat e rolit të synuar, kualifikimi që kërkon punëdhënësi, koha e trajnimit dhe paga e mundshme pas kalimit. Nëse këto kushte nuk përputhen me tregun ku kërkohet punë, një kurs i përgjithshëm për AI nuk e hap vetvetiu rrugën drejt profesionit të ri.

Lexoni gjithashtu:

• Clockify apo Toggl Track: kursimi për vend mund të kushtojë përdorimin
• Biolevate merr 30 milionë euro: prova e radhës është tregu amerikan
• Go.AI merr 85 milionë dollarë: bankat paguajnë për AI brenda mureve