Zalilan.113.mn ажиллаж эхэллээ: “олдсонгүй” гэдэг нь аюулгүй биш

2026 оны аравдугаар сарын 31 04:15|Зохиогч: QUASA редакцын баг|5 мин уншина

Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны 10 дугаар сарын 22-ны мэдээлэлд Zalilan.113.mn цахим хуудас ажиллаж байгааг зарлав. Уг үйлчилгээ сэжигтэй холбоос, илгээгчийн имэйл хаягийг шалгах, залилангийн түгээмэл аргыг таних, өртсөн үед авах арга хэмжээний талаар мэдээлэл авах боломжтой.

UIH.mn-ийн мөн өдрийн мэдээ уг хуудас ажиллаж эхэлснийг Кибер аюулгүй байдлын зөвлөлийн хуралтай холбон мэдээлжээ. Ирсэн холбоосыг нээлгүй хуулж шалгаж болох нь хэрэглэгчид шууд хэрэгтэй боломж юм. Харин хаяг бүртгэлд илрээгүй байлаа ч түүн рүү нэвтрэхэд аюулгүй гэсэн зөвшөөрөл авсан хэрэг биш.

Холбоос, имэйл хаягийг хаана шалгах вэ?

Сэжигтэй зурваст байгаа вэб хаягийг Zalilan.113.mn-ийн холбоос шалгах талбарт хуулж оруулна. Шалгагчийн албан тайлбар холбоосыг нээлгүйгээр Монголд илэрсэн залилангийн зар болон олон улсын есөн мэдээллийн сангаас хайдаг гэжээ. Иймээс шалгалт хийхийн тулд мессеж доторх хаягийг дарах, очсон хуудсанд нэвтрэх эсвэл файл татах шаардлагагүй.

Хаягийг бүхэлд нь хуулж авсан эсэх чухал. Байгууллагын нэртэй төстэй домэйн дэх ганц үсэг, нэмэлт үг эсвэл өөр төгсгөл нь шалгаж буй хаягийг өөрчилнө. Зурваст банкны нэр, танил лого харагдсан ч тэдгээр нь илгээгчийг баталгаажуулахгүй; шалгагчид оруулах зүйл нь зурвасын амлалт биш, ирсэн бодит холбоос юм.

Цахим шуудангийн хувьд илгээгчийн хаягийг имэйл шалгах талбарт оруулна. Энэ талбар олон улсын спам, залилангийн жагсаалт болон үйлчилгээний мэдээллийн сантай хаягийг тулгадаг бөгөөд оруулсан имэйл хаягийг хадгалдаггүй гэж үйлчилгээ тайлбарласан. Захидалд вэб холбоос хавсарсан бол илгээгчийн хаяг, холбоос хоёрыг тус тусад нь шалгана: нэг талбарын хариу нөгөөгийнх нь үнэлгээ биш.

Холбоосын хариу дараагийн үйлдлийг хэрхэн өөрчлөх вэ?

“Залилангийн / Хортой холбоос” гэсэн хариу тухайн хаяг аюултай гэж бүртгэгдсэнийг илтгэнэ. Холбоосыг бүү нээ; түүнээр дамжин нууц үг, баталгаажуулах код, картын мэдээлэл оруулах эсвэл төлбөр хийх үйлдлээ зогсоо. Хэрэв зурвас банк, төрийн үйлчилгээний нэр барьсан бол асуудлыг тухайн байгууллагын өөрөө мэддэг албан ёсны апп, вэб хаяг эсвэл утсаар лавлах нь зүйтэй.

“Сэжигтэй” гэдэг нь залилантай төстэй шинж илэрсэн гэсэн ангилал. Энэ нь бүртгэлтэй хортой холбоос гэсэн хариунаас ялгаатай боловч холбоосыг дарж турших шалтгаан болохгүй. Данс хаагдах гэж яаруулах, шагнал авахын тулд мэдээлэл өгөхийг шаардах, гэнэт мөнгө шилжүүлэхийг хүсэх зэрэг шинжийг зурвасын агуулгатай нь хамт үнэлж, шаардлагыг тусдаа сувгаар нягтал.

“Бүртгэлд олдсонгүй” гэвэл тухайн хаяг шалгагчийн ашигладаг бүртгэлд одоогоор байхгүй гэсэн үг. Шинэ залилангийн хуудас бүртгэгдэхээсээ өмнө ийм хариу өгөх боломжтой. Хэрэв зурвас нэвтрэх эсвэл төлбөр төлөхийг хүсэж байвал холбоосыг хаалттай хэвээр үлдээж, тухайн үйлчилгээний албан ёсны хаягийг өөрөө бичиж орон мэдэгдэл үнэхээр байгаа эсэхийг шалга.

“Мэдэгдэж буй домэйн” гэсэн хариунд мөн хязгаар бий: танигдсан домэйн доторх хуудас бүрийг шалгаагүй. Тиймээс энэ ангиллыг танд ирсэн яг тэр нэвтрэх эсвэл төлбөрийн хуудасны баталгаа гэж уншиж болохгүй. Үйлчилгээний нэр танил байсан ч зурвасаар өгсөн замаар биш, өмнө нь ашигладаг албан ёсны сувгаар тухайн хүсэлтийг нягтал.

Эдгээр хариу бүрт асуулт нь ижил: шалгагч юу илрүүлсэн, харин таны хийх гэж буй үйлдэл ямар мэдээлэл эсвэл мөнгө шаардаж байна вэ? Аюултай гэж бүртгэгдсэн хаягт үйлдлээ шууд зогсооно. Бусад хариунд сэжигтэй хүсэлтийг зөвхөн шалгалтын ангиллаар зөвтгөхгүй, зурвасаас тусдаа эх сурвалжаар баталгаажуулна.

Имэйлийн хариу холбоосын хариунаас юугаараа өөр вэ?

Имэйл шалгагч “Залилантай холбоотой хаяг” гэж гаргавал тэр хаяг руу хариу бичихгүй. “Сэжигтэй хаяг” нь спам эсвэл нэг удаагийн хаяг байж болзошгүйг илтгэнэ. Аль ч тохиолдолд захидал дахь холбоосыг дарах, хүссэн мэдээллийг нь илгээхээс өмнө нэрийг нь барьсан байгууллагатай тусдаа холбогдох нь зохистой.

“Бүртгэлд илрээгүй” гэсэн имэйлийн хариу нь илгээгчийг баталгаажуулсан хэрэг биш. Захидалд танил хүний нэр харагдах, найруулга нь алдаагүй байх, байгууллагын лого оруулах нь хаягийн бүртгэлийн хариуг өөрчлөхгүй. Илгээгчийн хаяг бүртгэлд байхгүй байлаа ч захидал дахь вэб хаяг өөр эрсдэлтэй байж болох тул холбоосыг тусад нь шалгах шаардлага хэвээр үлдэнэ.

Ингэж салгаж харах нь ялангуяа имэйлд олон төрлийн хүсэлт хамт ирэхэд хэрэгтэй. Хариу бичих эсэхийг илгээгчийн хаягийн үнэлгээтэй, вэб хуудас руу орох эсэхийг холбоосын үнэлгээтэй холбон шийднэ. Харин нууц үг, картын мэдээлэл, нэг удаагийн код нэхсэн хүсэлтийг зөвхөн “илрээгүй” гэсэн хариунд тулгуурлан биелүүлэх үндэс байхгүй.

Системийн оноо, баталгаажуулалтын тэмдэг юу хэлдэг вэ?

Үйлчилгээний илрүүлэлтийн жагсаалтад харагддаг “Системийн үнэлгээ” нь автомат ангиллын итгэлийн түвшин юм. Түүнийг тухайн холбоос залилан байх магадлалын хувь гэж уншиж болохгүй. Автомат ангилалтай илрүүлэлт бүрийг мэргэжилтэн нэг бүрчлэн шалгасан гэсэн үг ч биш.

Харин “Мэргэжилтэн баталгаажуулсан” гэсэн тэмдэгтэй илрүүлэлтийг хүн шалгаж, залилан гэж тогтоосон гэж үйлчилгээ тайлбарладаг. Ийм тэмдэг болон автомат оноо нь өөр өөр мэдээлэл өгнө. Илрүүлэлтийн жагсаалтыг үзэхдээ ангилал, тэмдэг, тухайн хаягийн бичлэгийг ялгаж унших нь оноог дангаар нь аюулгүй эсэх шийдвэр болгохоос сэргийлнэ.

Хаягийн өмнө HTTPS эсвэл цоожны тэмдэг харагдах нь ч энэ ялгааг арилгахгүй. HTTPS нь холболт шифрлэгдсэнийг илтгэдэг болохоос тухайн хуудсыг хэн ажиллуулж байгааг, эсвэл тэнд тавьсан хүсэлт үнэн зөвийг батлахгүй. Тиймээс “олдсонгүй” гэсэн хариуг цоожны тэмдэгтэй нийлүүлээд итгэмжлэл гэж үзэх үндэсгүй.

Холбоосыг аль хэдийн нээсэн бол

Холбоосыг дарсан нь дангаараа мэдээлэл алдсан гэсэн дүгнэлт биш; дараа нь юу хийснээс авах арга хэмжээ хамаарна. Хэрэв зөвхөн хуудас нээсэн бол хааж, файл татагдсан эсвэл төхөөрөмжөөс зөвшөөрөл өгсөн эсэхийг шалгана. Танихгүй файл ажиллуулсан бол төхөөрөмжийн интернэт холболтыг салгаж, кибер зөрчлийн тусламж авах шаардлагатай.

Нууц үг оруулсан бол итгэлтэй төхөөрөмжөөс тухайн үйлчилгээний албан ёсны хаягаар нэвтэрч нууц үгээ даруй соль. Ижил нууц үг хэрэглэдэг бусад бүртгэлээ мөн хамгаалж, танихгүй төхөөрөмжийн нэвтрэлтийг дуусгах хэрэгтэй. Картын мэдээлэл, код өгсөн эсвэл мөнгө шилжүүлсэн бол банктайгаа шууд холбогдон карт, данс, гүйлгээг хязгаарлуулах хүсэлт гаргах нь хугацаа алдахгүй хийх үйлдэл юм.

Залилангийн тухай мэдээлэхдээ ирсэн зурвас, илгээгчийн хаяг, холбоос болон гүйлгээний баримтыг хадгал; мэдүүлэгтээ нууц үг, баталгаажуулах кодоо бүү оруул. Шалгагчийн “олдсонгүй” гэсэн хариу өмнө нь хийсэн үйлдлийн үр дагаврыг тогтоохгүй тул мэдээлэл өгсөн эсэхдээ тулгуурлан хамгаалалтын арга хэмжээгээ сонгоно.

Мөн уншаарай:

Хуваалцах: