Signal თუ WhatsApp: ჩატის შიფრაცია ერთია, მეტამონაცემები — არა

თუ გსურთ, რომ მესენჯერის კომპანიას თქვენი კავშირებისა და აქტივობის შესახებ რაც შეიძლება ნაკლები ინფორმაცია ჰქონდეს, Signal უფრო ძლიერი არჩევანია. WhatsApp-შიც პირადი შეტყობინებები და ზარები ბოლომდე დაშიფრულია, თუმცა ეს ერთნაირ დაცვას მხოლოდ საუბრის შინაარსისთვის ნიშნავს და არა ანგარიშთან დაკავშირებული ყველა მონაცემისთვის.

WhatsApp-ის კონფიდენციალურობის პოლიტიკა აღწერს აქტივობის დროსა და სიხშირეს, IP მისამართს, მოწყობილობასა და კავშირს. Signal გაცილებით ნაკლები მონაცემის შენახვას ცდილობს. ამიტომ არჩევისას ცალ-ცალკე უნდა შეფასდეს, ვინ ხედავს ჩატის ტექსტს, რა რჩება მომსახურების მიმწოდებელთან და რა ხდება საუბრის ასლთან მოწყობილობის დაკარგვისას.

რას იცავს ორივე აპის შიფრაცია

ჩვეულებრივ პირად ჩატში ბოლომდე შიფრაცია შეტყობინებას გამგზავნის მოწყობილობაზე იცავს და მხოლოდ მიმღების მოწყობილობაზე ხსნის. WhatsApp-ის პირადი საუბრები Signal-ის პროტოკოლს იყენებს; ორივე სერვისის შემთხვევაში თავად კომპანიას ჩვეულებრივი პირადი შეტყობინების შინაარსის წაკითხვა არ შეუძლია. ეს მსგავსება მეტამონაცემების შეგროვებაზე არაფერს ამბობს: ჩატის ტექსტი და ინფორმაცია იმის შესახებ, როდის გამოიყენეთ აპი, მონაცემთა სხვადასხვა კატეგორიაა.

შიფრაციას აქვს კიდევ ერთი მკაფიო საზღვარი: მიმღები საუბარს საკუთარ მოწყობილობაზე ხედავს და შეუძლია მისი შენახვა ან სხვასთან გაზიარება. ასევე ცალკე საკითხია ღრუბელში შექმნილი სარეზერვო ასლი. ამიტომ მგრძნობიარე მიმოწერისთვის მხოლოდ აპის შერჩევა არ წყვეტს, რა მოუვა შეტყობინებას მისი მიღების შემდეგ.

რა რჩება სერვერთან: მონაცემები კატეგორიების მიხედვით

აშშ-ის სასამართლოს მოთხოვნაზე Signal-ის გამოქვეყნებული პასუხის მიხედვით, 37 მითითებული ნომრიდან შვიდი ანგარიში არ არსებობდა, 24-ზე მოთხოვნილი პერიოდის შესაბამისი ინფორმაცია არ ჰქონდა, ხოლო დარჩენილ ექვსზე ანგარიშის შექმნისა და ბოლო დაკავშირების დრო გასცა. კომპანიას ამ მოთხოვნისთვის შეტყობინებები, კონტაქტები, ჯგუფები ან ზარების ჟურნალი არ ჰქონდა. ეს კონკრეტული სამართლებრივი შემთხვევაა და ყველა შესაძლო ტექნიკური კვალის არარსებობას არ ნიშნავს.

• შეტყობინებისა და ზარის შინაარსი: ჩვეულებრივი პირადი საუბარი ორივეგან ბოლომდე დაშიფრულია. WhatsApp-ში მიწოდებული შეტყობინება, როგორც წესი, სერვერიდან იშლება; დროებით მიუწოდებელი შეტყობინება მიწოდებამდე დაშიფრული სახით ინახება. Signal-შიც მიმოწერის ისტორია მომხმარებლის მოწყობილობაზეა.
• კონტაქტები: Signal სერვერზე მომხმარებლის მისამართების წიგნის მისაწვდომ სიას არ ინახავს. WhatsApp-ში კონტაქტების ატვირთვა ნებართვაზეა დამოკიდებული, მაგრამ თქვენი ნომერი სერვისს სხვა მომხმარებლის მისამართების წიგნიდანაც შეიძლება მიეწოდოს.
• კავშირის დრო: Signal-ის პასუხი ანგარიშის შექმნისა და ბოლო დაკავშირების დროს ასახელებს მხოლოდ იმ ანგარიშებისთვის, რომლებზეც მოთხოვნილი პერიოდის მონაცემი ჰქონდა. WhatsApp-ის პოლიტიკა მოიცავს აქტივობისა და ურთიერთქმედების დროს, სიხშირესა და ხანგრძლივობას; ეს ყველა პირადი საუბრის სრული ქრონოლოგიის შენახვას არ ნიშნავს.
• IP და მდებარეობა: WhatsApp აგროვებს IP მისამართს და სხვა მონაცემებთან ერთად ზოგადი მდებარეობის შესაფასებლად იყენებს. Signal-ის მონაცემთა მინიმიზაცია არ ნიშნავს, რომ ინტერნეტით დაკავშირებას ტექნიკური კვალი საერთოდ არ ახლავს; მისი გამოქვეყნებული სამართლებრივი პასუხიდან მუდმივი IP ჟურნალის არსებობაზე ან არარსებობაზე დასკვნა ვერ გაკეთდება.
• მოწყობილობა და გამოყენება: WhatsApp აღწერს მოდელის, ოპერაციული სისტემის, აპის ვერსიის, ქსელისა და კავშირის მონაცემების შეგროვებას. Signal-ის სამართლებრივ პასუხში ასეთი დეტალური ანგარიშის პროფილი არ ჩანს, თუმცა პასუხი ყველა შესაძლო ტექნიკური მონაცემის სრული აღწერა არ არის.
• ჯგუფები: Signal ამბობს, რომ ჯგუფების ინფორმაციაზე წვდომა არ აქვს. WhatsApp-ს პირადი ჯგუფის შეტყობინებების წაკითხვა არ შეუძლია, მაგრამ ჯგუფში შემავალი ნომრები და ჯგუფის ზოგი აღწერითი მონაცემი მისთვის ცნობილია.
• ბიზნესჩატები: WhatsApp-ში კომპანიასთან გაგზავნილ ტექსტს მიმღები ბიზნესი ხედავს; მას საუბრის სამართავად თანამშრომლები ან მომსახურე კომპანია შეიძლება ჰყავდეს. პირადი ჩატის შიფრაციიდან ბიზნესის მიერ მიღებული ტექსტის შემდგომ დაცვაზე დასკვნა არ გამომდინარეობს.
• ასლი და აღდგენა: ორივე აპში ჩატის მიმდინარე შიფრაცია და სარეზერვო ასლის დაცვა ცალკე არჩევანია. ანგარიშში ხელახლა შესვლა თავისთავად არ აბრუნებს ისტორიას, რომელიც მხოლოდ დაკარგულ მოწყობილობაზე იყო.

რას ნიშნავს ეს სამართლებრივი მოთხოვნისას

მონაცემის გამჟღავნების პრაქტიკული ზღვარი იმაზეა დამოკიდებული, რა აქვს კომპანიას შენახული და რას მოითხოვს კანონი კონკრეტულ შემთხვევაში. Signal-ის მაგალითში მოთხოვნა ანგარიშის დროით მონაცემებს ეხებოდა და პასუხიც მხოლოდ ხელმისაწვდომ ნაწილს მოიცავდა. მცირე მოცულობის შენახული ინფორმაცია შესაძლო გასაცემ მონაცემსაც ამცირებს, თუმცა სამართლებრივ მოთხოვნას თავისთავად არ გამორიცხავს.

WhatsApp-ის პოლიტიკა კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მის მიერ შეგროვებული ინფორმაციის შენახვასა და გაზიარებას უშვებს. მოცულობა დამოკიდებულია მოთხოვნის ფარგლებზე, იურისდიქციასა და იმაზე, რა მონაცემი არსებობს იმ მომენტში. ანგარიშის, მოწყობილობის ან აქტივობის შესახებ ინფორმაციის გაცემა პირადი ჩატის ტექსტის გაშიფვრას არ უდრის. საქართველოს მომხმარებლისთვის ამ ორი კომპანიის პოლიტიკა შესადარებელია, ხოლო კონკრეტული მოთხოვნის სამართლებრივი შედეგი წინასწარ ერთნაირად ვერ განისაზღვრება.

რატომ განსხვავდება ბიზნესთან მიმოწერა

WhatsApp-ის განმარტებაში პირადი ჩატებისა და ბიზნესის შესახებ ნათქვამია, რომ სერვისი არ ინახავს სრულ ჟურნალს, ვინ ვის წერს ან ურეკავს, თუმცა ბოროტად გამოყენების გამოვლენისას გარკვეული კავშირების დადგენა შეუძლია. ამიტომ WhatsApp-ის მიერ აქტივობის მონაცემების შეგროვება არ უნდა გადაიქცეს მტკიცებად, თითქოს მას ყოველი პირადი მიმოწერის სრული სოციალური გრაფი მუდმივად აქვს.

ბიზნესთან საუბარში მიმღებ ორგანიზაციას უკვე აქვს თქვენ მიერ გაგზავნილი შინაარსი და შეუძლია ის საკუთარი მომსახურებისთვის დაამუშაოს. თუ ბიზნესი Meta-ს ღრუბლოვან საცავს იყენებს, WhatsApp ასეთ მიმოწერას ბოლომდე დაშიფრულად არ მიიჩნევს. მაღაზიასთან ან მომსახურების ცენტრთან მიმოწერისას მნიშვნელოვანია, ვის გადასცემს ბიზნესი მიღებულ მონაცემს; ეს კითხვა პირადი ჩატის სატრანსპორტო შიფრაციით ვერ გადაწყდება.

სარეზერვო ასლი და ანგარიშის აღდგენა

Signal-ის Secure Backups-ის ინსტრუქციის მიხედვით, ფუნქცია სურვილისამებრ ირთვება. ასლი ბოლომდე დაშიფრულია, ხოლო აღდგენის გასაღები სერვისს არ გადაეცემა. თუ გასაღები დაიკარგა, Signal ამ ასლს ვერ გაშიფრავს და ისტორიას ვერ აღადგენს. მონაცემზე კომპანიის შეზღუდული წვდომა ამ შემთხვევაში მომხმარებლის პასუხისმგებლობასაც ზრდის: მნიშვნელოვანი ისტორიის დაბრუნება გასაღების შენახვაზეა დამოკიდებული.

WhatsApp-ის სარეზერვო ასლების განმარტება iCloud-სა და Google Drive-ში შენახული ჩატებისთვის ბოლომდე დაშიფრული ასლის ცალკე ჩართვას ურჩევს მომხმარებელს. მიმდინარე საუბრის შიფრაცია ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ღრუბელში არსებული ასლიც იმავე პირობებითაა დაცული. აღდგენის საჭიროების შემთხვევაში გასათვალისწინებელია ასლის პარამეტრიც და მასზე წვდომის საშუალების შენარჩუნებაც.

რომელი არჩევანი შეესაბამება თქვენს საუბარს

ოჯახისა და მეგობრების ყოველდღიური მიმოწერისთვის WhatsApp-ის პირადი ჩატის შიფრაცია შინაარსს იცავს და შეიძლება საკმარისი იყოს, თუ კონტაქტები სწორედ იქ გყავთ. თუ მგრძნობიარეა თვითონ ურთიერთობის ფაქტი, გამოყენების დრო ან ჯგუფის წევრობა, Signal-ის მონაცემთა მინიმიზაცია არჩევანის უფრო მნიშვნელოვანი მიზეზი ხდება. განსხვავება შეტყობინების წაკითხვის შესაძლებლობაში კი არა, კომპანიის ხელში დარჩენილ ინფორმაციაშია.

ჟურნალისტურ წყაროსთან ან სხვა კონფიდენციალურ კონტაქტთან Signal უფრო გონივრული საწყისი არჩევანია, როცა მიზანი მომსახურების მიმწოდებელთან ნაკლები კვალის დატოვებაა. ამასთან, თანამოსაუბრის მოწყობილობა და მის მიერ შენახული ასლი კვლავ გავლენას ახდენს საუბრის დაცვაზე. თუ ისტორიის შენარჩუნებაც აუცილებელია, წინასწარ განსაზღვრეთ, გჭირდებათ თუ არა დაშიფრული სარეზერვო ასლი და შეძლებთ თუ არა მისი აღდგენის გასაღების უსაფრთხოდ შენახვას.