83% AI-სგან სამუშაოების კლებას ელის — გამოყენება შიშს ვერ აქრობს

ილონის უნივერსიტეტის Imagining the Digital Future Center-ის 2026 წლის 13 ოქტომბრის ცნობით, აშშ-ში გამოკითხული ზრდასრულების 83% ელის, რომ AI უფრო მეტ სამუშაო ადგილს გააქრობს, ვიდრე შექმნის; ბოლო კვირაში დიდი ენობრივი მოდელების მომხმარებელთა შორის ამას 80% ელის, ხოლო დასაქმებულთა 66% სამსახურში AI-ის გამოყენებით უკვე თავს კომფორტულად გრძნობს ან დამატებითი სწავლების შემთხვევაში მის გამოყენებას მიესალმება; იმავე გამოკითხვაში ზრდასრულთა 68% არასაკმარისად ანაზღაურებად სამუშაოს მოელის, 62% კი — მოსაწყენსა და არადამაკმაყოფილებელს. ტექნოლოგიასთან შეხება და მისი ათვისებისთვის მზაობა სამუშაოს მომავალზე შფოთვას არ გამორიცხავს.

გამოკითხვა ამერიკელების მოლოდინს ეხება: რამდენი სამუშაო დარჩება, რა ანაზღაურება ექნება მას, შეინარჩუნებს თუ არა ადამიანი საქმეში აზრს და რამდენად მართავს საკუთარ კარიერას. მისი პასუხები არ ზომავს უკვე მომხდარ გათავისუფლებებს ან ხელფასების ცვლილებას. შედეგები საქართველოს მკითხველს დასაქმებულთა შიშსა და მოთხოვნებზე წარმოდგენას აძლევს, მაგრამ ქართული შრომის ბაზრის პროგნოზად ვერ გამოდგება.

სამუშაო ადგილები: დანაკარგს მომხმარებლებიც ელიან

სამუშაოების საერთო კლების მოლოდინი ფართოა, მაგრამ ის არ ნიშნავს, რომ რესპონდენტები აუცილებლად საკუთარი სამსახურის დაკარგვას ვარაუდობენ. კითხვა ეხება AI-ის გავრცელებისას შექმნილი და გაუქმებული სამუშაო ადგილების საერთო ბალანსს. შეიძლება ადამიანს საკუთარი უნარების იმედი ჰქონდეს, მაგრამ მთლიან ბაზარზე ნაკლები პოზიცია წარმოედგინოს. ამიტომ საერთო განწყობის პირად რისკად გადათარგმნა გამოკითხვის ფარგლებს გასცდება.

ბოლო კვირაში დიდი ენობრივი მოდელის გამოყენება მაინც მნიშვნელოვანი განსხვავებაა: ამ ადამიანებს ტექნოლოგიასთან უშუალო შეხება ჰქონდათ, თუმცა მათი უმრავლესობაც სამუშაოების შემცირებას ელოდება. გამოკითხვა არ ადგენს, გამოყენებამ ეს შიში გააჩინა თუ შეამცირა — ერთსა და იმავე დროს დაფიქსირებული პასუხები მიზეზსა და შედეგს ვერ ასხვავებს. ასევე, დასაქმებულთა მზაობის მაჩვენებელი ფაქტობრივ გამოყენებას არ უდრის: ის მოიცავს მათაც, ვისაც ხელსაწყოს მისაღებად დამატებითი სწავლება სჭირდება.

გამოკითხვა SSRS-ის მეთოდოლოგიით 2026 წლის 20–24 აგვისტოს ჩატარდა 1 158 ამერიკელ ზრდასრულთან, მათ შორის იყო სრული ან ნაწილობრივი განაკვეთით დასაქმებულთა 150-კაციანი დამატებითი შერჩევა, ხოლო მთლიანი ნიმუშის ცდომილება 95%-იანი სანდოობის დონეზე ±3,4 პროცენტული პუნქტია. პასუხები ინგლისურად, ინტერნეტითა და ტელეფონით შეაგროვეს. დასაქმებულთა პასუხებს საკუთარი ქვეჯგუფი აქვს, ამიტომ მათი პროცენტები მთელი ზრდასრული მოსახლეობის მაჩვენებლებს იმავე ჯგუფის პასუხებივით ვერ შეედრება.

ანაზღაურება: შიში დარჩენილ სამუშაოსაც ეხება

რესპონდენტებს მხოლოდ ის არ აინტერესებთ, იარსებებს თუ არა სამუშაო ადგილი; მათთვის მნიშვნელოვანია, შეძლებს თუ არა ანაზღაურება ცხოვრების მისაღები დონის უზრუნველყოფას. სამუშაო შეიძლება ფორმალურად შენარჩუნდეს, მაგრამ შემოსავლის მხრივ ნაკლებად უსაფრთხო გახდეს. ამით ხელფასის საკითხი დასაქმების რაოდენობისგან განსხვავდება: სამუშაოების ბალანსი ვერ გვეტყვის, როგორი იქნება დარჩენილი პოზიციების პირობები.

ეს პასუხი მომავალი ხელფასების შეფასებაა და არა AI-ის შედეგად უკვე დაკლებული ანაზღაურების აღრიცხვა. არც კონკრეტული პროფესიის ან დამსაქმებლის სახელფასო ტენდენცია ჩანს. თუმცა შიშის ლოგიკა გასაგებია: ინსტრუმენტით ცალკეული დავალების სწრაფად შესრულება ვერ განსაზღვრავს, ვის შეხვდება გაზრდილი პროდუქტიულობით მიღებული სარგებელი. დასაქმებულის პირადი მოხერხებულობა და ანაზღაურების სამართლიანობის მოლოდინი სხვადასხვა კითხვაა.

სამსახურში დიდი ენობრივი მოდელების მომხმარებლებისთვის მნიშვნელოვანი მოტივია საქმის უკეთ შესრულება; დაწინაურების ან ხელფასის ზრდის იმედი შედარებით სუსტია. ეს განსხვავება ხსნის, რატომ შეიძლება თანამშრომელს ხელსაწყო სასარგებლოდ მიაჩნდეს, თუმცა საკუთარი ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას არ ელოდეს. ხელსაწყოს სარგებლიანობის შეფასება იმ პირობების შეფასებას ვერ ცვლის, რომლებშიც ადამიანი მომავალშიც იმუშავებს.

აზრი: სამუშაოს ხარისხს პირადი მნიშვნელობაც აქვს

მოსაწყენი სამუშაოს მოლოდინი მხოლოდ ყოველდღიური კომფორტის საკითხი არ არის. ანაზღაურებადი შრომა დასაქმებულებისთვის ოჯახში როლს, ცხოვრების მიზანსა და პირად იდენტობას უკავშირდება. როცა ადამიანი ფიქრობს, რომ მის საქმეში ნაკლები აზრი დარჩება, შიში შეიძლება ხელფასს გასცდეს და საკუთარი წვლილის ღირებულებასაც შეეხოს. ეს განცდა მაშინაც შეიძლება გაჩნდეს, როცა სამუშაო ადგილი შენარჩუნებულია.

კვლევის სრული ანგარიშის მიხედვით, დასაქმებულთა 81% ანაზღაურებად შრომას ოჯახში საკუთარი როლისთვის ძალიან ან უკიდურესად მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, 70% — მიზნის განცდისთვის და 64% — პირადი იდენტობისთვის; ყველა ზრდასრულის 65% კი ფიქრობს, რომ თუ AI შრომას ნაკლებად აზრიანს გახდის, ადამიანები მიზნისა და ღირსების განცდას დაკარგავენ. პირველი შეფასებები მოქმედი დასაქმებულების ცხოვრებას ეხება, უკანასკნელი კი მთელი ზრდასრული მოსახლეობის პირობით ვარაუდს. ეს განსხვავება გვაჩვენებს, რას აფასებენ ადამიანები დღეს და რის დაკარგვას უფრთხიან მომავალში.

შედეგები არ ამბობს, რომ AI-ის გამოყენება უკვე ამცირებს თითოეული ადამიანის საქმის აზრს. ისინი აჩვენებს, რატომ არის სამომავლო სამუშაოს ხარისხი საზოგადოებრივი საზრუნავი: მისგან მიღებული შემოსავალი და განცდა, რომ ოჯახისა და სხვებისთვის საჭირო საქმეს აკეთებ, ურთიერთდაკავშირებულია. სამუშაო ადგილების რაოდენობის შესახებ პროგნოზი ამ პირად და სოციალურ განზომილებას ცალკე ვერ აღწერს.

ადაპტაცია: უნარის რწმენა კონტროლს არ უდრის

დასაქმებულთა მზაობა AI-ის მისაღებად არ ნიშნავს რწმენას, რომ კარიერის მიმართულებას თავად განსაზღვრავენ. ერთი საკითხია არსებული საქმისთვის ახალი უნარის ათვისება; მეორე — იმის ცოდნა, რომ დამსაქმებლის გადაწყვეტილებები, სამუშაო როლების ცვლილება და ხელფასის პირობები მართვადი დარჩება. გამოკითხვაში საკუთარი უნარების შეცვლის მიმართ თავდაჯერება კარიერულ გზაზე კონტროლის განცდაზე ძლიერია. ამ ორ პასუხს შორის სხვაობა ტექნოლოგიისადმი დადებით დამოკიდებულებასა და შრომის ბაზრისადმი შფოთვას ერთდროულად ხსნის.

დახმარების შესახებ პასუხებიც მხოლოდ პროგრამის სწავლების მოთხოვნა არ არის. დასაქმებულებს განსაკუთრებით სურთ განმარტება AI-ის შეზღუდვებზე და იმაზე, როდის უნდა გადაწყვიტოს საქმე ადამიანმა; მათ ასევე სჭირდებათ მისი სამუშაოში გამოყენების მკაფიო წესები, ინფორმაცია მზარდი და კლებადი როლების შესახებ და იმ უნარების განვითარებაში მხარდაჭერა, რომლებიც AI-ს ავსებს. ასეთი მოთხოვნები კარიერული არჩევანისთვის საჭირო ცოდნას ეხება და არა მხოლოდ ყოველდღიური დავალებების დაჩქარებას.

თვითკმარობის მოლოდინი ინსტიტუციური დახმარების სურვილს არ აქრობს. კვლევაში ადამიანები საკუთარ ადაპტაციას მნიშვნელოვნად მიიჩნევენ, მაგრამ დამსაქმებლებისა და საჯარო უწყებების დახმარებისადმი ძლიერი ნდობა შეზღუდულია. AI-ის გავრცელება ადგილობრივ სამუშაო ურთიერთობებშიც წამოჭრის კითხვას: ვინ განსაზღვრავს ახალ წესებს, ვინ მიიღებს შექმნილ სარგებელს და რა არჩევანი დარჩება თანამშრომელს, როცა მისი როლი შეიცვლება.

ასევე წაიკითხეთ:

• AI საწყის სამუშაოებს ავიწროებს — HR მოთხოვნა 29.6%-ით დაეცა
• ZCode-მა სამუშაო სივრცეები ატვირთა — გამორთვა მხოლოდ სკანდალს მოჰყვა
• Kyndryl-ის AI ლაბორატორია 300 სამუშაო ადგილს გეგმავს — უნარებზე პარტნიორებიც მუშაობენ