Signal یا WhatsApp؛ رمزنگاری برابر، فراداده برابر نیست

اگر می‌خواهید پیام‌رسان دربارهٔ ارتباطات و شیوهٔ استفادهٔ شما تا حد امکان اطلاعات کمتری در اختیار داشته باشد، Signal انتخاب مناسب‌تری است. هر دو سرویس محتوای پیام‌های شخصی را سرتاسری رمزگذاری می‌کنند، اما این حفاظت به معنی یکسان بودن داده‌های جانبیِ در دسترس آن‌ها نیست. مقایسهٔ TIME نیز تفاوت اصلی را در میزان اطلاعات پیرامون گفت‌وگو می‌بیند.

WhatsApp افزون بر اطلاعات لازم برای حساب، داده‌هایی دربارهٔ فعالیت، تعامل، دستگاه و اتصال پردازش می‌کند. Signal هم برای ثبت‌نام و رساندن پیام به شمارهٔ تلفن و برخی داده‌های فنی نیاز دارد، ولی اطلاعاتی را که سرویس می‌تواند دربارهٔ ارتباطات کاربران نگه دارد محدود می‌کند. محتوای پیام، دفترچهٔ مخاطبان، گفت‌وگو با کسب‌وکار و نسخهٔ پشتیبان هرکدام مرز جداگانه‌ای برای این مقایسه‌اند.

در هر دسته، چه اطلاعاتی در میان است؟

سیاست حریم خصوصی Signal نگهداری سابقهٔ پیام روی دستگاه و محدودسازی داده‌های فنی سرور را شرح می‌دهد؛ سیاست حریم خصوصی WhatsApp محتوای پیام را از اطلاعات حساب، استفاده، مخاطبان و اتصال جدا می‌کند. سیاست پیوندشدهٔ WhatsApp برای کاربران بیرون از منطقهٔ اروپا و بریتانیاست؛ کاربران آن مناطق مشمول متن منطقه‌ای جداگانه‌اند. ردیف‌های زیر نشان می‌دهند هر دسته چه اثری بر حریم خصوصی دارد.

• محتوای پیام و تماس: Signal: گفت‌وگوها سرتاسری رمزگذاری می‌شوند و سابقهٔ آن‌ها روی دستگاه‌های کاربران می‌ماند؛ پیامِ تحویل‌داده‌نشده برای رساندن، به‌شکل رمزگذاری‌شده در صف سرور قرار می‌گیرد. WhatsApp: محتوای پیام نیز سرتاسری رمزگذاری می‌شود و پیام تحویل‌شده در روال معمول روی سرور باقی نمی‌ماند؛ پیامِ هنوز تحویل‌داده‌نشده می‌تواند موقتاً و به‌شکل رمزگذاری‌شده نگهداری شود.
• فراداده و الگوی استفاده: Signal: داده‌های فنی لازم برای کار سرویس، مانند توکن‌ها و کلیدهای مربوط به برقراری ارتباط، محدود نگه داشته می‌شود. WhatsApp: اطلاعاتی دربارهٔ زمان، دفعات و مدت فعالیت و تعامل، امکانات مورد استفاده و گزارش‌های فنی و عملکردی پردازش می‌شود. این دسته با متن پیام یکی نیست.
• حساب و مخاطبان: Signal: ثبت‌نام به شمارهٔ تلفن نیاز دارد و یافتن مخاطبانی که عضو سرویس‌اند اختیاری است و با سازوکاری برای حفاظت از مخاطبان انجام می‌شود. WhatsApp: حساب به شمارهٔ تلفن نیاز دارد؛ قابلیت بارگذاری مخاطبان می‌تواند شماره‌های دفترچهٔ تلفن را به‌طور منظم در اختیار سرویس بگذارد، حتی اگر بعضی از آن‌ها عضو نباشند.
• دستگاه و اتصال: Signal: اطلاعات فنی ضروری برای احراز هویت، برقراری تماس و انتقال پیام روی سرور نگهداری می‌شود. WhatsApp: مدل دستگاه، سیستم‌عامل، نسخهٔ برنامه، اطلاعات شبکه، شناسه‌های دستگاه و نشانی IP را در میان داده‌های قابل‌جمع‌آوری فهرست می‌کند.
• تعامل با کسب‌وکار: در WhatsApp، محتوای دریافتی ممکن است برای چند نفر در کسب‌وکار قابل‌مشاهده باشد و ارائه‌دهندهٔ خدماتی که از طرف آن کار می‌کند نیز به گفت‌وگو دسترسی پیدا کند. رمزگذاری مسیر انتقال، اختیار گیرنده را برای پردازش پیام پس از دریافت از بین نمی‌برد.
• نسخهٔ پشتیبان: Signal پشتیبان امنِ اختیاری و رمزگذاری‌شده دارد. WhatsApp نیز امکان حفاظت سرتاسری از پشتیبان ذخیره‌شده در Google Drive یا iCloud را ارائه می‌کند. در هر دو مورد، وضعیت پشتیبان را باید جدا از رمزگذاری پیامِ در حال ارسال سنجید.

فراداده چه چیزی را آشکار می‌کند؟

زمان فعالیت، نوع اتصال و نحوهٔ استفاده از امکانات سرویس می‌توانند دربارهٔ عادت‌های ارتباطی فرد اطلاعات بدهند، بی‌آنکه کسی متن پیام را بخواند. برای کسی که دغدغه‌اش فقط محرمانه ماندن محتوای گفت‌وگوی شخصی در مسیر انتقال است، رمزگذاری سرتاسری هر دو برنامه بخش اصلی پاسخ است. اگر حساسیت به اطلاعات پیرامون گفت‌وگو هم وجود داشته باشد، تفاوت در جمع‌آوری داده مهم‌تر می‌شود.

باید میان «اطلاعاتی که یک سرویس پردازش می‌کند» و «سابقهٔ کاملی از همهٔ رابطه‌های کاربران» فرق گذاشت. پردازش داده‌های فعالیت و تعامل در WhatsApp به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که متن پیام‌های شخصی خوانده می‌شود یا فهرست دائمی همهٔ جفت‌های فرستنده و گیرنده وجود دارد. در سوی دیگر، محدودسازی فراداده در Signal هم به معنای بی‌نیازی آن از شمارهٔ ثبت‌نام یا داده‌های فنی لازم برای تحویل پیام نیست. تفاوت قابل اتکا، دامنهٔ داده‌ای است که هر سرویس برای ادارهٔ ارتباطات در دسترس خود قرار می‌دهد.

شمارهٔ تلفن و دفترچهٔ مخاطبان

ثبت‌نام در هر دو برنامه با شمارهٔ تلفن انجام می‌شود؛ بنابراین داشتن حساب Signal به‌خودی‌خود معادل ثبت‌نام بی‌نام نیست. تفاوت در کشف مخاطبان است: Signal این قابلیت را اختیاری طراحی کرده و تطبیق مخاطبان عضو را با سازوکاری برای حفاظت از دفترچهٔ تلفن انجام می‌دهد. در WhatsApp، استفاده از قابلیت بارگذاری مخاطبان می‌تواند شماره‌های ذخیره‌شده در تلفن را به سرویس برساند؛ برای شمارهٔ کسانی که هنوز عضو نیستند، سیاست آن از روشی سخن می‌گوید که مانع شناسایی آن افراد توسط سرویس شود.

دفترچهٔ تلفن ممکن است شمارهٔ خانواده، همکاران یا افرادی را در بر بگیرد که خودشان هیچ‌یک از این برنامه‌ها را انتخاب نکرده‌اند. به همین دلیل، شیوهٔ تطبیق مخاطبان مسئله‌ای مستقل از امنیت متن گفت‌وگوست. کنترل یک کاربر نیز همهٔ ماجرا نیست: دیگران می‌توانند شماره و نام او را در دفترچهٔ خود داشته باشند و هنگام استفاده از قابلیت مخاطبان WhatsApp آن اطلاعات را ارائه کنند. این مسیر را نمی‌توان با تغییر تنظیمات دفترچهٔ تلفن خود شخص به‌طور کامل تعیین کرد.

وقتی گیرنده یک کسب‌وکار است

در گفت‌وگوی WhatsApp با یک کسب‌وکار، گیرنده لزوماً یک فرد نیست. محتوایی که مشتری می‌فرستد ممکن است برای چند نفر در آن مجموعه دیده شود و برخی کسب‌وکارها مدیریت پیام‌ها را به ارائه‌دهندگان خدمات، از جمله احتمالاً Meta، بسپارند. این وضعیت به روش کار همان کسب‌وکار بستگی دارد و نباید به گفت‌وگوهای شخصی میان دو کاربر تعمیم داده شود.

فرض کنید کاربری نشانی تحویل سفارش یا جزئیات یک درخواست خصوصی را برای فروشگاهی می‌فرستد. این یک مثال فرضی است: پس از رسیدن پیام، کارکنان مجاز فروشگاه یا سامانهٔ مدیریت مشتریان آن ممکن است اطلاعات را برای انجام کار نگه دارند. رمزگذاری سرتاسری از محتوای پیام هنگام انتقال حفاظت می‌کند، اما تعیین نمی‌کند گیرنده پس از دریافت با آن چه کند. برای چنین مکالمه‌ای، رویهٔ نگهداری دادهٔ کسب‌وکار نیز بخشی از تصمیم دربارهٔ حریم خصوصی است.

پشتیبان‌گیری، مسیر جداگانهٔ سابقهٔ پیام

راهنمای پشتیبان امن Signal این قابلیت را اختیاری توصیف می‌کند: آرشیو با رمزگذاری سرتاسری و کلید بازیابی‌ای محافظت می‌شود که در اختیار کاربر است. چنین پشتیبانی می‌تواند هنگام تعویض یا از دست رفتن تلفن، سابقهٔ گفت‌وگو را بازگرداند. اگر کلید بازیابی گم شود، خود Signal نیز نمی‌تواند آرشیو را باز کند. پس نگهداری کلید، بخشی از فایدهٔ عملی این قابلیت است.

توضیح WhatsApp دربارهٔ پشتیبان رمزگذاری‌شده امکان حفاظت اختیاری از آرشیو ابری در Google Drive یا iCloud را با گذرواژه یا کلید رمزگذاری در اختیار کاربر شرح می‌دهد. پشتیبان گفت‌وگو یک نسخهٔ جدا از پیام‌های در حال انتقال است؛ بنابراین وجود رمزگذاری پیش‌فرض برای ارسال پیام، به‌تنهایی وضعیت حفاظت از آن نسخه را مشخص نمی‌کند. تفاوت عملی به فعال‌بودن پشتیبان، نوع حفاظت انتخاب‌شده و دسترسی کاربر به راه بازیابی وابسته است.

کدام انتخاب با نیاز شما سازگارتر است؟

اگر اولویت شما کمینه‌کردن اطلاعات جانبیِ در دسترس پیام‌رسان است، Signal بر پایهٔ شیوهٔ اعلام‌شدهٔ پردازش داده، انتخاب قوی‌تری است. اگر ارتباط با کسانی که در WhatsApp حضور دارند یا مکاتبه با کسب‌وکارها برایتان تعیین‌کننده است، محتوای گفت‌وگوی شخصی در آن سرویس نیز از رمزگذاری سرتاسری بهره می‌برد؛ در عوض باید داده‌های حساب، استفاده، دستگاه و تعامل تجاری را هم در ارزیابی حریم خصوصی خود منظور کنید.

در هیچ‌یک از دو برنامه، رمزگذاریِ مسیر پیام دربارهٔ همهٔ نسخه‌های آن تصمیم نمی‌گیرد: پیامِ دریافت‌شده نزد طرف مقابل و آرشیو پشتیبان هرکدام شرایط خود را دارند. معیار انتخاب این است که علاوه بر محرمانگی متن، تا چه اندازه می‌خواهید اطلاعات مربوط به مخاطبان و عادت‌های استفاده‌تان نیز از دسترس سرویس دور بماند.

بیشتر بخوانید:

• CrewAI یا AutoGen؛ نقش‌های آماده در برابر گفت‌وگوی آزاد عامل‌ها
• Signal یا Telegram؛ رمزنگاری پیش‌فرض مهم‌تر از فهرست امکانات است
• رمز WhatsApp را فعال کنید؛ کد یک‌بارمصرف به‌تنهایی کافی نیست