316 thí sinh thi AI bằng nhiệm vụ công vụ thực tế

Trong hai ngày 8–9/10/2026 tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông ở Hà Nội, 316 thí sinh từ 34 tỉnh, thành đoàn và đoàn trực thuộc dự Hội thi Tin học khối cán bộ, công chức trẻ toàn quốc lần thứ X. Ở phần thi kỹ năng, họ có 90 phút để kết hợp Word, Excel, PowerPoint, AI và công cụ xử lý dữ liệu nhằm giải quyết yêu cầu công vụ. Con số tham dự bao gồm nhiều nhóm cán bộ, công chức, viên chức và đoàn viên trẻ, không phải số liệu riêng về công chức.

Với chủ đề “AI – Trợ lý công vụ”, hội thi đặt kết quả xử lý công việc vào trọng tâm bài thi. Các bảng kỹ năng yêu cầu sản phẩm từ một nhiệm vụ hành chính; bảng sáng tạo dành cho đội thi trình bày và bảo vệ giải pháp công nghệ. Cuộc thi đã kết thúc và trao giải, để lại một câu hỏi đáng quan tâm cho cơ quan đào tạo: bài làm cho thấy người dự thi vận dụng công cụ vào nhiệm vụ thực tế đến đâu?

Đầu việc công vụ thay cho thao tác đơn lẻ

Bài thi AI – Trợ lý công vụ đặt kỹ năng xử lý yêu cầu hành chính trong giới hạn thời gian.

Ở các bảng A, B và C, nội dung thực hành gắn với soạn thảo văn bản, phân tích dữ liệu, hỗ trợ tham mưu và xử lý nghiệp vụ. Một người biết tạo bảng tính hoặc trình chiếu mới hoàn thành phần thao tác; đề thi còn yêu cầu họ chọn công cụ phù hợp với nhiệm vụ và tạo ra sản phẩm có ích cho công việc. Điểm chuyển dịch nằm ở mối liên hệ giữa yêu cầu đầu vào, cách xử lý và kết quả cuối cùng.

Các bảng cũng phân theo môi trường công tác. Bảng A dành cho người làm việc ở cấp xã, phường, đặc khu; bảng B dành cho cấp tỉnh, thành phố; bảng C dành cho người làm việc tại bộ, cơ quan trung ương, tổ chức và doanh nghiệp. Cách chia này giữ bài toán gần với phạm vi nhiệm vụ của người thi, dù việc sử dụng cùng một phần mềm không bảo đảm các sản phẩm cần nộp sẽ giống nhau.

Giới hạn thời gian khiến việc chọn cách làm trở thành một phần của năng lực được thể hiện. Với một yêu cầu soạn thảo, AI có thể hỗ trợ dựng bản nháp, nhưng người thi vẫn phải bảo đảm nội dung đáp ứng đúng nhiệm vụ. Với một yêu cầu phân tích, phần trình bày chỉ có giá trị khi kết luận khớp dữ liệu. Đây là cách đọc cấu trúc bài thi: công cụ hỗ trợ quá trình làm việc, còn đầu ra mới cho thấy người thi đã xử lý được yêu cầu hay chưa.

Bảng sáng tạo đòi hỏi bảo vệ giải pháp

Bảng sáng tạo của hội thi ghi nhận giải pháp công nghệ phục vụ nghiệp vụ công.

Bảng S mở rộng hội thi từ bài thực hành cá nhân sang việc trình bày một giải pháp công nghệ. Các đội phải nêu vấn đề, giải thích cách giải quyết và bảo vệ đề án trước câu hỏi phản biện. Theo nội dung công bố về hội thi, các giải pháp hướng tới hoạt động quản trị công và chất lượng dịch vụ dành cho người dân, doanh nghiệp. Hình thức này cho phép xem xét lý do lựa chọn giải pháp, bên cạnh việc sản phẩm có thể trình diễn.

Tại lễ tổng kết, Cổng thông tin tỉnh Hà Tĩnh ghi nhận 90 giải thưởng được công bố; Nguyễn Trần Kiên giành giải Nhì bảng S với AITHADS, hệ sinh thái số hỗ trợ lĩnh vực thi hành án dân sự. Trường hợp này cho thấy đề án được đặt trong một nghiệp vụ xác định. Kết quả giải thưởng ghi nhận phần dự thi và bảo vệ giải pháp, còn hiệu quả khi đưa sản phẩm vào hoạt động thường ngày cần được đánh giá trong quá trình sử dụng.

Hai hình thức thi làm lộ ra hai mức năng lực khác nhau. Bài thực hành cho thấy một cá nhân xử lý yêu cầu trong thời hạn; phần bảo vệ giải pháp cho thấy đội thi xác định bài toán, lập luận về cách giải và trả lời phản biện ra sao. Khi chuyển cấu trúc ấy sang đào tạo, không nên gộp khả năng hoàn thành một tác vụ với khả năng thiết kế thay đổi cho cả quy trình.

Kiểm chứng đầu ra là phép thử còn thiếu chi tiết

Việc ứng dụng AI trong công vụ đòi hỏi kiểm tra kết quả và bảo vệ dữ liệu công dân.

Trong công vụ, một bản thảo trôi chảy vẫn có thể dùng sai căn cứ; một bản tóm tắt dữ liệu có thể bỏ sót điều kiện quan trọng. Những rủi ro này đã xuất hiện trong chương trình đi cùng hội thi: thông tin của đơn vị đăng cai PTIT nêu các chủ đề thảo luận về thông tin sai lệch do AI tạo ra, bảo mật dữ liệu công dân, đạo đức công vụ và trách nhiệm pháp lý khi thuật toán hỗ trợ quyết định hành chính. Diễn đàn cũng đề cập việc thử nghiệm nền tảng dùng chung trong môi trường có kiểm soát.

Những chủ đề ấy gắn trực tiếp với chất lượng bài làm. Nếu AI đề xuất một căn cứ, người thực hiện cần truy lại tài liệu gốc và kiểm tra căn cứ có áp dụng cho tình huống đang xử lý hay không. Nếu công cụ tóm tắt một tập dữ liệu, kết luận cần đối chiếu với dữ liệu được phép sử dụng. Với thông tin công dân, tính đúng của câu trả lời không thể bù cho việc đưa dữ liệu nhạy cảm vào một nền tảng không phù hợp.

Thông tin công khai mô tả nội dung thi và hình thức bảo vệ giải pháp, nhưng chưa nêu thang điểm chi tiết cho việc kiểm tra nguồn, phát hiện lỗi do AI tạo ra hoặc xử lý dữ liệu nhạy cảm. Vì vậy, giải thưởng chưa cho biết từng năng lực này được chấm riêng như thế nào. Đây là giới hạn quan trọng nếu cơ quan muốn lấy hội thi làm mẫu đánh giá: cần nhìn thấy cả chất lượng sản phẩm lẫn cách người làm kiểm chứng nó.

Cấu trúc nào có thể đưa vào đào tạo?

Điểm có thể chuyển thành bài tập bồi dưỡng là cấu trúc nhiệm vụ: giao một yêu cầu hành chính cụ thể, cho phép dùng công cụ văn phòng và AI, đặt thời hạn rồi yêu cầu nộp sản phẩm có thể kiểm tra. Trong cách tổ chức ấy, người học phải nêu dữ liệu đầu vào, phần công cụ đã hỗ trợ và lý do chấp nhận hoặc sửa kết quả. Đây là khung đánh giá rút ra từ hình thức thi, không phải quy chế chấm điểm do ban tổ chức công bố.

Khung đó cần phân biệt các mặt thường bị nhập làm một: sản phẩm có đúng yêu cầu nghiệp vụ không, số liệu và căn cứ có truy lại được không, và thông tin được đưa vào công cụ có phù hợp với giới hạn dữ liệu của cơ quan không. Một văn bản đúng mẫu nhưng sai căn cứ khác với văn bản vừa đúng hình thức vừa có căn cứ kiểm chứng được. Tương tự, bảng trình bày rõ ràng vẫn không thay thế được phép tính chính xác.

Sau lễ trao giải, bước tiếp theo có ý nghĩa là theo dõi những đề án như AITHADS được hoàn thiện và đánh giá trong nghiệp vụ thực tế ra sao. Với việc đào tạo công chức, thước đo gần hơn nằm ngay trong từng bài tập: người học có thể tạo đầu ra đúng nhiệm vụ, giải thích quyết định của mình và bảo vệ dữ liệu trong cùng một quy trình làm việc hay không.

Đọc thêm: