New York okullarında öğrenciye dönük üretken AI bir yıl durduruldu

New York City Public Schools, 2 Eylül 2026’da açıkladığı politikayla 2026–27 öğretim yılı boyunca 2K okul öncesi programlarından sekizinci sınıfın sonuna kadar öğrenciye dönük üretken yapay zekâ kullanımını durdurdu. Associated Press’in 2 Eylül tarihli haberi, Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin duyurduğu moratoryumun bir yıl süreceğini ve New York eyaletini değil, New York City kamu okullarını kapsadığını doğruluyor.

2 Eylül’de duyurulan karar, bütün yapay zekâ araçlarına veya bütün öğrencilere uygulanmış genel bir yasak değil. 2K–8. sınıflarda öğrencinin doğrudan kullandığı üretken AI yazılımları durdurulurken liselerde yalnızca onaylı programlara, kariyer eğitimi kapsamında öğretmen gözetimindeki kullanıma ve gerekli erişilebilirlik araçlarına izin verilecek.

Kapsam sınıf düzeyine göre değişiyor

New York City Public Schools’un resmî politika ve kapsam tablosu, üretken yapay zekâyı daha geniş AI kategorisinden ayırıyor: Kısıtlama, kullanıcının komutuyla metin, görsel, ses veya başka içerik üreten öğrenciye dönük sistemleri hedefliyor. Örüntü bulma, tahmin yapma ya da başka otomatik işlevler taşıyan her eğitim teknolojisi kendiliğinden moratoryuma girmiyor.

• 2K–2. sınıflar: Öğrenciye dönük üretken AI kullanımına izin verilmiyor. Öğrencinin sınıfta bilgisayar veya tabletle bire bir ekran kullanması da yasak.
• 3–5. sınıflar: Üretken AI moratoryumu geçerli. Bireysel ekran süresinin günde 30 dakikayı aşmaması tavsiye ediliyor.
• 6–8. sınıflar: Aynı moratoryum uygulanıyor. Tavsiye edilen günlük bireysel ekran sınırı 45 dakika.
• 9–12. sınıflar: Serbest kullanım yerine yalnızca incelenmiş ve onaylanmış programlara izin veriliyor. Ekran süresi okul ve derse göre belirleniyor.

AI moratoryumu ile ekran süresi düzenlemesi aynı kural değil. İlkinde belirli bir yazılım kategorisine doğrudan kullanım yasağı getirilirken ekran politikası, küçük sınıflardaki bireysel cihaz kullanımını yasaklıyor veya süreyi azaltmayı tavsiye ediyor. Öğretmenin bilgisayar, tablet ya da akıllı tahtayla bütün sınıfa veya küçük bir gruba ders anlatması bireysel ekran kullanımı sayılmıyor.

Liselerde beş kontrollü pilot açılıyor

Dokuzuncu sınıftan itibaren üretken AI’a sınırsız erişim verilmiyor; bunun yerine Quill, Edia, Brisk Teaching, Playlab ve Intel AI-Ready Schools programlarından oluşan beş merkezî pilot kullanılabilecek. Her lise pilotlardan birine başvurabilecek, başvurular ayrı ayrı değerlendirilecek ve bir öğrenci yalnızca tek bir pilotta yer alabilecek.

Programlar yazma, matematik, proje temelli öğrenme ve öğretmenin farklı öğrenci ihtiyaçlarına göre etkinlik hazırlaması gibi tanımlı amaçlara bağlanıyor. Beklenen kullanım yoğunluğu araca göre değişiyor: Quill haftada 10–15 dakikalık tek etkinlik, Edia yalnızca sınıfta haftada 20 dakika, Brisk Teaching haftada 20–40 dakika, Playlab haftada 45 dakika, Intel AI-Ready Schools ise bir dönem boyunca haftada bir ders saati için planlandı.

Belediyenin duyurusuna göre pilotlar bir lisedeki en fazla beş sınıfa ve genel eğitim kapsamında toplam en fazla 50 bin lise öğrencisine açılabilecek. Kullanım eğitimli bir öğretmenin doğrudan gözetiminde gerçekleşecek; ailelere öğrencilerinin katıldığı onaylı program hakkında bilgi verilecek.

Mesleki ve teknik eğitim, FutureReadyNYC ve sertifika programları gibi kariyere hazırlık yollarında gerekli görülen bazı AI araçları da öğretmen gözetiminde kullanılabilecek. Bu nedenle lise modeli genel erişime değil; belirli amaç, veri güvenliği incelemesi, program onayı ve yetişkin gözetimine dayanıyor.

Lise öğrencilerine iki AI okuryazarlığı modülü verilecek

Bütün lise öğrencilerinin öğretim yılı içinde iki kez 45 dakikalık AI okuryazarlığı modülünü tamamlaması gerekecek. Modüllerde yapay zekânın ne olduğu ve ne olmadığı, veri gizliliği, önyargı, etik riskler, okulda uygun kullanım ve teknolojinin meslekler üzerindeki etkileri ele alınacak.

Pilotlara veya kariyer programlarına katılan öğrenciler daha kapsamlı bir eğitim alacak. Böylece şehir, küçük öğrenciler için doğrudan erişimi bir yıl askıya alırken lise öğrencilerini üretken AI’dan bütünüyle uzaklaştırmak yerine sınırlı kullanım ile eleştirel okuryazarlığı birlikte deneyecek.

Liseler için tanınan bu istisnalar, insan ilişkisini taklit eden “companion chatbot” uygulamalarını kapsamıyor. Bu sohbet robotları bütün sınıf düzeylerinde yasaklanacak.

Öğretmen kullanımı ve erişilebilirlik moratoryumdan ayrılıyor

Moratoryum öğretmenlerin ve diğer okul çalışanlarının AI kullanımını topluca yasaklamıyor. Çalışanlar mevcut satın alma kurallarına ve ERMA veri gizliliği ile güvenlik incelemesine uyan araçları ders planlama ve operasyonel görevlerde kullanabilecek.

AI; not verme, davranış izleme, öğrenci yerleştirme, sınıf geçme veya mezuniyet gibi kararlar için kullanılamayacak. Üretilen materyalin doğruluğu, kalitesi ve uygunluğuna ilişkin mesleki sorumluluk da öğretmende kalacak.

Gerekli yardımcı teknolojiler korunuyor. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (IEP) veya 504 Planı kapsamında öngörülen cihazlar ve bunlara bağlı ekran süresi politikadan etkilenmeyecek. Engelli öğrenciler ile İngilizce öğrenen çok dilli öğrenciler, derse katılmak ve iletişim kurmak için ihtiyaç duydukları diğer erişilebilirlik araçlarını da kullanmayı sürdürebilecek.

Dolayısıyla bir ürünün AI içermesi, her öğrenci için otomatik olarak erişimin kesileceği anlamına gelmiyor. Politika, gereksiz ve genel öğrenci kullanımını; belgelenmiş bireysel ihtiyacı karşılayan yardımcı teknolojiden ayırıyor.

Uygulama ölçütlerinin bir bölümü henüz açıklanmadı

Moratoryumun temel sınırları belirlenmiş olsa da okulların uygulamada izleyeceği bütün süreçler net değil. Chalkbeat’in politika incelemesine göre şehir yönetimi mevcut 38 eğitim teknolojisi sözleşmesindeki AI özelliklerini devre dışı bırakacağını söyledi, ancak ürünlerin tam listesini ve bir AI işlevinin yeterince kapatılıp kapatılmadığını belirleyecek yöntemi yayımlamadı.

Aynı inceleme, uygulama sınırlarının ürün sağlayıcıları açısından da açıklığa kavuşmadığını gösteriyor: Şehir yetkilileri bazı okuma yazılımlarındaki AI bileşenlerinin kapatılacağını belirtirken Houghton Mifflin Harcourt, Into Reading müfredatında öğrenciye dönük AI bulunmadığını söyledi. Bu ayrım, “AI özelliği” ile “öğrenciye dönük üretken AI” tanımlarının uygulamada ayrıca değerlendirilmesi gerekeceğine işaret ediyor.

Öğrenciler, eğitimciler, aile temsilcileri, seçilmiş yetkililer, sendikalar ve uzmanlardan oluşacak Technology in Schools Coalition, moratoryum ile lise pilotlarını öğretim yılı boyunca değerlendirecek. Koalisyonun Nisan 2027’de yayımlaması planlanan öneri raporu, bir yıllık sürenin ardından politikanın devam edip etmeyeceği veya nasıl değişeceği konusunda belirleyici olacak.

Ayrıca okuyun:

• Alice 140 milyon dolar aldı: Yapay zekâ güvenliği ayrı bir pazara dönüşüyor
• Claude güvenlik araştırmacılarını geçti, ama ölçümün bir sınırı var