ChatGPT sahte haber ağlarını büyüttü; etki iddiaları yine doğrulanamadı

OpenAI, 8 Ekim 2026 tarihli raporunda Rusya ve İran kaynaklı iki gizli etki operasyonuna bağlı ChatGPT hesap kümelerini kapattığını açıkladı. Rusya bağlantılı operatörler Latin Amerika’da bağımsız görünen bir araştırma kuruluşundan, İran bağlantılı operatörler ise sahte gazeteci kimliklerinden yararlandı. ChatGPT bu ağların araştırma, metin düzenleme ve iç raporlama işlerini kolaylaştırdı; bazı içerikler yayımlandı, fakat operatörlerin kamuoyunu etkilediklerine ilişkin iddiaları aynı ölçüde doğrulanmadı.

CNA’nın aktardığı bulgulara göre İran bağlantılı ağ yedi sahte gazeteci kimliği kullandı; bu imzalarla yaklaşık yüz makale yayımlandı veya yeniden yayımlandı. Rusya bağlantılı ağın Social Research Center adlı kuruluşunda ise gizli bağlantıdan habersiz gerçek çalışanlar araştırma yaptı. Her iki durumda da hedefleri seçen, kimlikleri kullanan ve yayın ilişkilerini kuran insan operatörlerdi; yapay zekâ bu işlerin belirli aşamalarını hızlandırdı.

Rusya bağlantılı araştırma kuruluşunun arkasında ne vardı?

Social Research Center’ın inandırıcılığı, yalnızca sahte bir internet kimliğine dayanmıyordu. Recorded Future News’un Rusya bağlantılı ağ hakkında aktardığı ayrıntılara göre Latin Amerika’daki çalışanlar kuruluşun Rusya bağlantısını bilmeden araştırma yürüttü; yayımlanan çalışmaların önemli bölümü de onların özgün emeğine dayanıyordu. Kuruluş kendisini bölgedeki Hint diasporası ve ülkeler arası ilişkiler üzerine çalışan bir araştırma platformu olarak sunuyordu.

Operatörlerin iç raporlarında işe alma, işten çıkarma, ücretler ve araştırma projelerine ilişkin kararların yer alması, kuruluş üzerindeki denetimlerini gösteriyordu. Sosyal medya faaliyetinde ve çalışanlarla iletişimde Mia Clark adlı uydurma bir kişi kullanıldı. Ortaya çıkan yanıltıcı görünüm, araştırmacıların yaptığı işin tümüyle sahte olmasından değil, o işi yöneten ilişkinin gizlenmesinden kaynaklanıyordu.

Bu ağda ChatGPT en çok üst yönetime gönderilen faaliyet raporlarını yazmak ve güncellemek için kullanıldı. Operatörler ayrıca bazı sahte metinlerin ülkeye uygun sözcüklerle yazılması, bir mektubun çevrilmesi ve ona eşlik edecek seslendirme metninin hazırlanması için modelden yardım istedi. Bolivya’da devlet su şirketi EPSAS çalışanına atfedilen sahte bir ses kaydıyla La Paz’ın suyunun kesileceği iddiası yayıldı ve şirketin yalanlamasına konu oldu. Kaydın sesinin yapay zekâyla üretildiği ise gösterilmiş değil.

İran bağlantılı ağ sahte imzaları yayınlara taşıdı

İran kaynaklı operasyonda asıl geçiş noktası çevrimiçi yayınların editörleriydi. Operatörler ABD ile İran arasındaki çatışmayı konu alan İngilizce taslakları ChatGPT’ye belirli yayınların kabul koşullarına göre gözden geçirtti. Düzenlemeleri seçtikten sonra editörlere gönderilecek teklif e-postalarını da hazırlattı. Ervin B. Hoskins ve Michael Harrison, yazılarda kullanılan sahte imzalar arasındaydı.

Bu kimliklerin bazılarına biyografiler ve sosyal medya hesapları eşlik ediyordu. Michael Harrison adına bir biyografi hazırlanmasında da ChatGPT kullanıldı; Ervin B. Hoskins adına açılmış hesapların konum bilgileri ise İran’ı işaret ediyordu. Böylece editörün karşısına yalnızca bir metin değil, başka mecralarda da izleri bulunan görünürde yerleşik bir yazar çıkıyordu.

Makalelerin gerçek yayınlarda yer alması gözlenebilir bir sonuç, ancak yayımlanan her metnin baştan sona ChatGPT tarafından yazıldığı anlamına gelmiyor. Kayıtlarda modelin belirgin görevi taslakları iyileştirmek ve yayın tekliflerini hazırlamaktı. Bazı yayınlar bu yazıları kendi sosyal medya hesaplarında da paylaştı; bu, operatörlere söz konusu yayınların takipçilerine ulaşma olanağı verdi, okurların görüşlerinin değiştiğine dair bir ölçüm sağlamadı.

ChatGPT operasyonların hangi işlerini kolaylaştırdı?

İki ağın ortak özelliği, yapay zekâyı mevcut insan ilişkilerine ve dağıtım yollarına eklemesiydi. Rusya bağlantılı operatörler için iç rapor yazımı başlıca kullanım alanıydı; sahte içeriklerin dili ve seslendirme metinleri daha sınırlı bir yer tuttu. İran bağlantılı operatörler ise makale düzenleme, editörlere ulaşma, sosyal medya yorumu üretme ve iç sunum hazırlama aşamalarında modelden yararlandı.

İran ağı, kendi makalelerini öven yorumlar ve ABD-İran çatışmasına ilişkin gönderilere verilecek İngilizce ve Farsça yanıtlar da hazırlattı. Bulunabilen bazı yanıtlar kısa aralıklarla yayımlandı. Bu düzen, sahte imzayla çıkan yazının çevresinde bağımsız bir destek varmış izlenimi yaratabiliyordu; yorumların otomatik olarak gönderilmesinin ChatGPT tarafından yürütüldüğüne ilişkin bir bulgu yok.

Modelin katkısı, farklı yayınların diline uygun taslak ve teklif hazırlama yükünü hafifletmesiydi. Araştırmacılarla çalışmak, editörlere yazmak, sahte kimlikleri sürdürmek ve içerikleri dağıtmak ise operasyonların insan eliyle yürüyen parçalarıydı. Bu görev ayrımı, yapay zekânın ağı nasıl genişletebildiğini de sınırını da gösteriyor: daha çok yayın girişimi hazırlanabilir, fakat gerçek dünyadaki temaslar ve kararlar kendiliğinden oluşmaz.

Görünür yayınlar ile etki iddiaları neden ayrışıyor?

Rusya bağlantılı operasyondaki bazı sahte iddialar haberlerde, doğruluk kontrollerinde ve resmî yalanlamalarda iz bıraktı. Peru’daki okullara Ukrayna hakkında gönderildiği ileri sürülen sahte talimatlarla örtüşen haberler farklı ülkelerde görüldü; bunlardan biri Polonyalı bir siyasetçinin yorumuna da konu oldu. Buna karşılık operatörler kendi iç raporlarında ilgileri bulunmayan gelişmeleri başarıları gibi göstermeye çalıştı. Dolaşıma girmiş bir iddia, bu nedenle operasyonun kendine biçtiği toplam etkiyi kanıtlamıyor.

İran ağında makalelerle sosyal medya yorumları arasında da belirgin bir fark vardı. Sahte imzalar yayınlara girebildi, fakat saptanan yorumlar genellikle az beğeni ve yanıt aldı; bazı beğeniler ağla bağlantılı hesaplardan geldi. Operatörler, kendi yorumlarının görüntülenmesi yerine yanıt verdikleri ana gönderilerin toplam görüntülenmesindeki artışı etki hesabına yazdı. Ana gönderinin kendi ilgisi ve diğer etkileşimler bu artışa katkıda bulunabileceği için hesaplama kampanyanın sonucunu ölçmüyor.

Bu vakalarda okurun karşısına çıkabilecek işaretler birbirinden farklı:

• Bağımsız araştırma kuruluşu görünümü, yönetim ilişkisini tek başına açıklamıyor; Social Research Center’da gerçek araştırma emeği gizli denetim altında kullanıldı.
• Bir yazarın birden fazla mecrada biyografisinin ve hesabının bulunması, kimliğini doğrulamıyor; sahte gazeteci adları gerçek yayınlarda imza olarak yer aldı.
• Bir kamu görevlisine ya da kurum çalışanına atfedilen ses kaydı, atfın doğruluğunu göstermiyor; EPSAS çalışanı adına dolaşan iddia resmî yalanlamaya konu oldu.

Hesapların kapatılması, ChatGPT üzerinden görülen faaliyetleri durdurmaya yönelik bir müdahale. Gerçek yayınlarda kalan makalelerin kaç kişi tarafından okunduğu ve okurların görüşlerini değiştirip değiştirmediği ise yayımlanma sayısından veya operatörlerin kendi raporlarından çıkarılamıyor.

Ayrıca okuyun:

• Jalapeño ilk ölçümde iddialı: OpenAI’ın çipi gecikmeyi 3,6 kata dek düşürdü
• Gitea açığı aktif saldırıda: Açık kayıt, kimlik doğrulamayı anlamsızlaştırıyor
• Uzaktan iş ilanı para istiyorsa durun: Sahte teklifi sekiz adımda sınayın