ChatGPT artık AB’de arama motoru: DSA için dört aylık süre başladı
Avrupa Komisyonu, 31 Ağustos 2026’da ChatGPT’yi Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru, yani VLOSE olarak belirledi. Komisyonun 31 Ağustos duyurusu, hizmetin AB’de aylık ortalama en az 45 milyon kullanıcıya ulaştığını ve bildirimden sonra başlayan dört aylık uyum süresinin Ocak 2027’ye kadar devam edeceğini belirtiyor.
Karar, ChatGPT’nin bütün işlevleriyle geleneksel bir arama motoruna dönüştüğü anlamına gelmiyor; DSA bakımından çevrim içi arama motoru sayıldığını gösteriyor. Reuters’ın bağımsız haber doğrulaması da 31 Ağustos 2026 tarihli sınıflandırmayı ve dört aylık süreyi teyit ediyor: kullanıcı açısından ilk sonuç ani bir arayüz değişikliği değil, ChatGPT’nin hizmet ve algoritmik sistemlerinin daha sıkı risk, denetim ve şeffaflık rejimine girmesi.
VLOSE ne demek, VLOP’tan farkı ne?
DSA, AB’de ayda 45 milyondan fazla kullanıcıya ulaşan çevrim içi arama motorlarını VLOSE, üçüncü taraf içeriklerini kamuya yayan çevrim içi platformları ise VLOP olarak sınıflandırıyor. Komisyon aynı kararla ChatGPT’yi VLOSE; Reddit ve Roblox’u VLOP olarak belirledi. Üç hizmet de büyüklük eşiğini aşmış olsa da hukuki kategori, sundukları işlevin niteliğine göre ayrılıyor.
Bu nedenle “ChatGPT artık arama motoru” ifadesinin sınırı önem taşıyor. Karar, ürünün sohbet, metin üretimi ve diğer özelliklerini ortadan kaldırmıyor; ChatGPT’yi DSA’nın çevrim içi arama motorlarına ilişkin kategorisine yerleştiriyor. VLOP statüsü ise Reddit ve Roblox gibi kullanıcıların üçüncü taraf içeriklerini başkalarına ulaştıran hizmetleri kapsıyor.
Belirleme kararı bir ihlal hükmü de değil. Komisyon, ChatGPT’nin yasa dışı davrandığı sonucuna varmış değil; hizmetin beyan edilen AB kullanıcı sayısı nedeniyle daha ağır DSA yükümlülüklerine tabi olması gereken eşiği geçtiğini kayda geçirmiş durumda.
Dört aylık sürede OpenAI’den ne istenecek?
VLOSE rejiminin merkezinde sistemik risk değerlendirmesi bulunuyor. OpenAI’nin ChatGPT hizmeti ve bağlantılı algoritmik sistemleri üzerinden yasa dışı içeriğin yayılması, çocukların korunması, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal esenliği, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliği bakımından doğabilecek riskleri belirlemesi, analiz etmesi ve azaltması gerekecek.
Komisyonun VLOP ve VLOSE yükümlülükleri özeti, çok büyük hizmetler için yılda en az bir bağımsız denetim, kurum içi uyum işlevi, düzenleyicilerle veri paylaşımı ve uygunluğu onaylanmış araştırmacılara sistemik risk çalışmaları için veri erişimi öngörüyor. Özet ayrıca reklam, tavsiye sistemleri ve içerik moderasyonu konusunda şeffaflık ile profil çıkarmaya dayanmayan bir tavsiye seçeneği gibi genel şartları sıralıyor.
Bu kuralların tamamı ChatGPT’de aynı biçimde görünür olmayabilir. Örneğin bir tavsiye sistemi yükümlülüğünün nasıl uygulanacağı, ChatGPT’nin ilgili özelliğinin hukuki ve teknik niteliğine bağlı olacak. Buna karşılık risk değerlendirmesi, bağımsız denetim ve Komisyonun inceleme yetkisi sınıflandırmanın doğrudan sonuçları arasında.
AB’deki ChatGPT kullanıcıları ne görebilir?
Dört aylık süre, her yanıtın hemen değişeceği veya yeni bir kullanıcı düğmesinin zorunlu olarak belireceği anlamına gelmiyor. İlk somut sonuçların risk ve denetim belgeleri, hizmet koşullarındaki açıklamalar ve algoritmik sistemlerin işleyişine ilişkin şeffaflık bilgileri üzerinden görülmesi daha olası. OpenAI henüz bu yükümlülükleri hangi arayüz değişiklikleriyle uygulayacağını açıklamadı.
Kullanıcılar açısından izlenebilecek başlıca sonuçlar şunlar:
- ChatGPT’nin arama ve ilgili sıralama mekanizmaları hakkında daha açık bilgiler;
- Sistemik risklerin nasıl değerlendirildiğini ve hangi azaltma tedbirlerinin alındığını gösteren belgeler;
- Bağımsız denetimlerin sonuçları ve bu sonuçlara verilen yanıtlar;
- Çocukların güvenliği, yasa dışı içerik, temel haklar ve seçim süreçleri için ürün düzeyinde alınan önlemler.
VLOSE statüsü, kullanıcılara her hatalı ChatGPT yanıtı için otomatik olarak resmî itiraz hakkı vermiyor. Yanıtın yanlış veya düşük kaliteli olması ile bir içerik ya da hesap hakkında erişim kısıtlaması getirilmesi aynı hukuki durum değil. Kullanıcıya dönük itiraz ve gerekçelendirme mekanizmalarının kapsamı, ChatGPT içindeki kararın niteliğine göre belirlenecek.
Türkiye’deki kullanıcı ve geliştiriciler için dolaylı sonuç
Karar AB’de sunulan hizmet ve AB’deki kullanıcı ölçeği üzerinden alındı; Türkiye’deki her ChatGPT kullanıcısına kendiliğinden aynı DSA haklarını tanımıyor. OpenAI’nin uyum amacıyla geliştireceği bazı güvenlik veya şeffaflık özellikleri başka pazarlara da yayılabilir, ancak şirket küresel bir uygulama açıklamadıkça AB için zorunlu değişikliklerin Türkiye’de de geçerli olacağı varsayılamaz.
Türkiye’den AB kullanıcılarına hizmet sunan bir geliştirici de yalnızca ChatGPT veya OpenAI API kullandığı için VLOSE haline gelmez; Komisyonun kararı ChatGPT hizmetinin statüsünü belirliyor. Bununla birlikte ChatGPT’den alınan arama çıktısını kendi ürününde kullanıcıya sunan bir ekip, OpenAI’nin yükümlülükleri ile kendi arayüzü, moderasyon kararları ve kullanıcı ilişkisi arasındaki sınırı ayrı değerlendirmek zorunda kalabilir.
Pratik ayrım şöyledir: OpenAI’nin ChatGPT için hazırlayacağı risk değerlendirmesi bağımsız bir uygulamanın bütün risklerini otomatik olarak kapsamaz. Geliştiricinin çıktıyı nasıl seçtiği, değiştirdiği veya erişim kararına dönüştürdüğü kendi hizmet zincirinin parçasıdır. Bu dolaylı etki, VLOSE statüsünün yükümlülükleri API müşterilerine devrettiği anlamına gelmez.
Sıradaki aşama Ocak 2027’ye uzanıyor
Şu anda kesinleşen gelişme, ChatGPT’nin 31 Ağustos 2026’da VLOSE olarak belirlenmesi ve ek DSA yükümlülükleri için dört aylık sürenin başlaması. Komisyonun birincil duyurusu son tarihi Ocak 2027 olarak veriyor; bu nedenle bazı ikincil haberlerde yer alan daha erken takvimler yerine resmî süre esas alınmalı.
Bundan sonraki belirleyici veriler OpenAI’nin risk azaltma yaklaşımı, bağımsız denetim süreci ve Komisyonun gözetimi sırasında yayımlanacak belgeler olacak. Bu belgeler ortaya çıkmadan ChatGPT aramasının sıralama, güvenlik veya kullanıcı arayüzünde hangi somut değişikliklerin yapılacağını kesin biçimde söylemek mümkün değil.
Ayrıca okuyun:
Bültenimize abone olun
En son Web3, yapay zekâ ve kripto haberleri doğrudan gelen kutunuza gelsin.