Facebook-ს 43.9 მილიონ დარღვევაზე პასუხისმგებლობა დაეკისრა — ჯარიმა ჯერ უცნობია

ნიუ-მექსიკოს იუსტიციის დეპარტამენტის განცხადების თანახმად, 2026 წლის 25 სექტემბერს სანტა-ფეში ნაფიცმა მსაჯულებმა Facebook-ს შტატის მომხმარებელთა დაცვის კანონის 43 899 725 დარღვევაზე — დაახლოებით 43.9 მილიონ დარღვევაზე — პასუხისმგებლობა დააკისრეს. ვერდიქტი ეხება მომხმარებლებისთვის მიცემულ შეცდომაში შემყვან განცხადებებს მონაცემების დაცვასა და გამოყენებაზე, ასევე პლატფორმაზე საზიანო შინაარსის მიმართ კომპანიის პოლიტიკაზე. ნაფიც მსაჯულებს ფულადი სანქცია არ განუსაზღვრავთ.

Source New Mexico-ს რეპორტაჟის მიხედვით, 2026 წლის 1 ოქტომბრის სხდომაზე შტატმა მოსამართლე ფრენსის მეთიუს Facebook-ისთვის 35–40 მილიარდი დოლარის სანქციის დაკისრება სთხოვა; მოსამართლემ თქვა, რომ გადაწყვეტილებას ორ-სამ კვირაში გამოიტანს. ეს მხარის მოთხოვნაა და არა უკვე დაკისრებული ჯარიმა. Meta, რომელსაც Facebook ეკუთვნის, ვერდიქტსაც ეწინააღმდეგება და მოთხოვნილ თანხასაც.

რა დაადგინეს ნაფიცმა მსაჯულებმა

ნაფიცმა მსაჯულებმა შეაფასეს Facebook-ის კონკრეტული საჯარო განცხადებები და ის, შეცდომაში შეჰყავდა თუ არა მათ ნიუ-მექსიკოს მომხმარებლები. მონაცემებთან დაკავშირებული განცხადებები ეხებოდა მომხმარებლის კონტროლს ინფორმაციის გაზიარებაზე, მონაცემების სხვა მხარეებისთვის მიწოდებასა და კომპანიის მიერ მათი დაცვის შესახებ მიცემულ დაპირებებს. ვერდიქტი ამ განცხადებებისთვის კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას ადგენს; იგი თითოეული მომხმარებლისთვის მიყენებული პირადი ზიანის გამოთვლას არ წარმოადგენს.

განხილული იყო Facebook-ის ნათქვამიც დეზინფორმაციაზე, სიძულვილის ენასა და პლატფორმის წესების თანაბარ გამოყენებაზე. ნაფიცმა მსაჯულებმა კომპანიის ზოგიერთი განცხადება ამ საკითხებზეც შეცდომაში შემყვანად მიიჩნიეს, მაგრამ შტატის ყველა პრეტენზია არ გაიზიარეს. ამიტომ ვერდიქტის მასშტაბი არ ნიშნავს, რომ სასამართლომ Facebook-ის ყოველი საჯარო დაპირება მცდარად გამოაცხადა.

დარღვევების რაოდენობა სადავო განცხადებებსა და მათ მიერ მოცულ აუდიტორიას უკავშირდება. ერთი ადამიანის მიმართ გაკეთებული რამდენიმე შეცდომაში შემყვანი განცხადება დათვლაში ცალკეულ დარღვევებად შეიძლება აისახოს. შესაბამისად, 43.9 მილიონი დარღვევა არ უდრის ამდენ განსხვავებულ ადამიანს და არც Cambridge Analytica-ს მიერ მოპოვებული პროფილების რაოდენობას.

რატომ არის საქმეში Cambridge Analytica

Associated Press-ის აღწერით, მესამე მხარის პიროვნების ტესტთან დაკავშირებულმა აპლიკაციამ დაახლოებით 87 მილიონი Facebook-პროფილის მონაცემები მოიპოვა; ისინი Cambridge Analytica-ს გადაეცა მიზნობრივი პოლიტიკური რეკლამისთვის, ხოლო ფირმის კლიენტებს შორის დონალდ ტრამპის 2016 წლის საარჩევნო კამპანიაც იყო. ეს რიცხვი სკანდალის ფართო მასშტაბს აღწერს. ნიუ-მექსიკოს ვერდიქტში დათვლილი დარღვევები კი შტატის მომხმარებელთა დაცვის კანონის ფარგლებში შეფასებულ განცხადებებს ეხება.

საქმისთვის მნიშვნელოვანი იყო არა მხოლოდ მონაცემების თავდაპირველი მოპოვება, არამედ Facebook-ის პასუხი ამ სკანდალზე. ნაფიცმა მსაჯულებმა შეაფასეს, რას ჰპირდებოდა კომპანია მომხმარებლებს მესამე მხარის აპლიკაციების შემოწმების, მონაცემების ბოროტად გამოყენების გამო დეველოპერების დაბლოკვისა და შესაძლო დაზარალებულთა შეტყობინების შესახებ. ამ დაპირებებს დამოუკიდებელი მნიშვნელობა ჰქონდა: მომხმარებელს მათ საფუძველზე უნდა შეექმნა წარმოდგენა, როგორ აკონტროლებდა Facebook მის ინფორმაციაზე წვდომას.

სწორედ ამიტომ Cambridge Analytica-ს ეპიზოდი მთელი ვერდიქტის ერთადერთი საზომი ვერ იქნება. დავა მოიცავდა იმასაც, როგორ აღწერდა Facebook მონაცემების გაზიარებას და როგორ წარმოაჩენდა საკუთარი წესების აღსრულებას. ნაფიცმა მსაჯულებმა პასუხისმგებლობა ამ განცხადებების შეფასებით დაადგინეს, მაშინ როდესაც სანქციის განსაზღვრა სასამართლო პროცესის შემდეგ ეტაპად დატოვეს.

რა თანხა უნდა განსაზღვროს მოსამართლემ

Bloomberg Law-ის სასამართლო ანგარიშის მიხედვით, კანონი თითო განზრახ დარღვევაზე მაქსიმუმ 5 000 დოლარის სამოქალაქო სანქციას უშვებს. ნაფიც მსაჯულთა მიერ დადგენილ რაოდენობაზე ამ მაქსიმუმის გამრავლება დაახლოებით 219 მილიარდ დოლარს იძლევა. ეს მხოლოდ თეორიული ზედა ზღვარია: მოსამართლეს შეუძლია თითო დარღვევისთვის ნაკლები თანხა განსაზღვროს და საბოლოო გადაწყვეტილების მისაღებად მხარეთა არგუმენტები უნდა შეაფასოს.

შტატის მოთხოვნილი 35–40 მილიარდი დოლარიც ამ ზედა ზღვარზე გაცილებით ნაკლებია. შტატის წარმომადგენლებმა სანქცია დარღვევების სიმძიმითა და სამომავლო შემაკავებელი ეფექტით დაასაბუთეს. მათი მოთხოვნის განხილვა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ მოსამართლე ამ თანხას სრულად დააკისრებს Facebook-ს.

ფულად სანქციასთან ერთად შტატი სასამართლოსგან ისეთი მითითებების მიღებასაც ცდილობს, რომლებიც მომავალში მსგავს პრაქტიკას შეაჩერებს. მოსამართლემ ეს მოთხოვნაც ცალკე უნდა გადაწყვიტოს. ვერდიქტით უკვე დადგენილია პასუხისმგებლობა და დარღვევების რაოდენობა; თანხა და შესაძლო დამატებითი სასამართლო მითითებები კვლავ გადაწყვეტილებას ელოდება.

ამ განსხვავებას ფინანსური მნიშვნელობა აქვს. ერთ დარღვევაზე დასაშვები მაქსიმუმი კანონის მიერ დადგენილი ზღვარია, შტატის მიერ მოთხოვნილი საერთო თანხა — პროცესში წარდგენილი პოზიცია, ხოლო გადასახდელი ჯარიმა მხოლოდ მოსამართლის გადაწყვეტილებით გაირკვევა. ამ ეტაპზე რომელიმე პირველი ორი რიცხვის საბოლოო ვალდებულებად მიჩნევა საქმის სტატუსს შეცდომით წარმოაჩენდა.

რას აპროტესტებს Meta

Reuters-ის სასამართლო რეპორტაჟის თანახმად, ნაფიცმა მსაჯულებმა შტატის მიერ სადავოდ ქცეული 29 განცხადებიდან 26 შეცდომაში შემყვანად მიიჩნიეს, ხოლო Meta-ს წარმომადგენელმა ვერდიქტზე თქვა: „We disagree with the verdict“. დაცვის მხარის არგუმენტი იყო, რომ შტატმა კომპანიის ცალკეული ფრაზები სრული კონტექსტის გარეშე წარმოადგინა. Meta ასევე უარყოფს, რომ მომხმარებელთა ინფორმაციას ყიდის.

სანქციის განხილვისას კომპანიის იურისტებმა განაცხადეს, რომ ათობით მილიარდი დოლარის დაკისრება არაპროპორციული იქნებოდა. მათ შტატის მიერ მოთხოვნილი თანხის კონსტიტუციურობაც სადავოდ გახადეს და ამტკიცებდნენ, რომ ასეთი მასშტაბის სანქციის დასასაბუთებლად მომხმარებლებისთვის მიყენებული ზიანი არ იყო ნაჩვენები. ეს დაცვის პოზიციაა, რომლის შეფასებაც მოსამართლეს ეკუთვნის.

მოსამართლე ფრენსის მეთიუს შემდეგი გადაწყვეტილება განსაზღვრავს, რა თანხა დაეკისრება Facebook-ს და დააწესებს თუ არა სასამართლო დამატებით შეზღუდვებს კომპანიისთვის. მანამდე Meta-ს შესაძლო ფინანსური პასუხისმგებლობის მასშტაბი ღია რჩება.

ასევე წაიკითხეთ:

• LLM API-ის დაბალი ფასი შეიძლება მოჩვენებითი იყოს — გადამწყვეტია პასუხის სიგრძე
• Modulate-მა $25 მილიონი მოიზიდა — ხმა უკვე თვეში 10 მილიონ საათს ამუშავებს
• AI აგენტის კარგი პასუხი საკმარისი არაა — შეამოწმეთ რეალური შედეგიც